Öğretmenlerin psikolojik sözleşme algıları ile iş doyumları arasındaki ilişki

Abstract

Öğretmenlerin iş doyumları kurumlar için önem taşıyan unsurlardan biridir. Bu konu, üzerinde birçok araştırmanın yapıldığı ancak hala net ve kesin etkenlerin saptanamadığı gizemini koruyan konulardan biri olarak alanyazında uzun yıllarıdır yerini korumaktadır. Psikolojik sözleşme ise yönetim bilimi alanında yeni yeni yer almaya başlayan bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu araştırmada, öğretmenlerin sahip olduğu psikolojik sözleşme algılarının ve iş doyumu düzeylerinin belirlenmesi, öğretmenlerin sahip olduğu psikolojik sözleşme algıları ve iş doyumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma, resmi ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin psikolojik sözleşme düzeyleri ile iş doyumları arasındaki ilişkinin incelendiği ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı nicel bir çalışmadır. Örneklem grubu, İstanbul ilinde resmi ortaöğretim kurumlarında görev yapan 391 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada Demirkasımoğlu (2012) tarafından Türkçe’ye uyarlanan “Psikolojik Sözleşme Envanteri” ve Gündüz (2008) tarafından geliştirilen “İş Doyumu Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda öğretmenlerin çoğunlukla kurumlarıyla arasında geliştirdikleri psikolojik sözleşme türünün ilişkisel sözleşme olduğu bulunmuştur. İlişkisel sözleşmeden sonra sırasıyla dengeli sözleşme, geçişsel sözleşme ve işlemsel sözleşme türleri gelmektedir. Öğretmenlerin iş doyum düzeyleri ortalamanın biraz üzerinde bulunmuştur. İş doyumları ile olumlu yönde yüksek düzeyde ilişki olan sözleşme türü ise dengeli sözleşmedir. Öğretmenlerin iş doyumlarının artması amaçlandığında ilişkisel sözleşmenin yanında işlemsel sözleşmenin özellikleri de revize edilerek geliştirilmeli ve denge kurulmalıdır. Ayrıca yöneticilerin öğretmenlerin gelişimine destek olması ve sahip oldukları performansı gerçekleştirme konusunda da imkanlar sunması gerekmektedir. Öğretmenlerin iş doyumları ile geçişsel sözleşme arasında ise negatif yönlü bir ilişki olduğu bulunmuştur. Yöneticilerin öğretmenlerde geçişsel sözleşmenin oluşmaması için önlemler alması gerekmektedir. Bu sözleşme türü, öğretmenlerde kuruma dair güvensizlik ve kayıtsızlık geliştirecek dolayısıyla iş doyumlarını da olumsuz yönde etkileyecektir.