Türkiye'de motorlu araç bakım servislerinde üretilen tehlikeli atıklar ve atık filtre yönetimi

Abstract

Bu tez çalışmasında motorlu araç bakım servisleri yetkili servisler, piyasa tamirhaneleri, kamu kurumlarına ait araç bakım servisleri olarak sınıflandırılmış, bakım servislerinde yapılan bakımlar ve bu bakımlar sonucu ortaya çıkan atıklar anlatılmış, tehlikeli atık kapsamına giren bu atıkların uygulamada nasıl değerlendirildiğine değinilmiş ve yasal mevzuat çerçevesinde nasıl bir işleme tabi olması gerektiği irdelenmiştir. Motorlu araç bakım servislerinde atık filtre yönetimi üretim, geçici depolama, taşıma, geri kazanım ve bertaraf başlıkları altında ayrıntılı açıklanmıştır. Atık filtrelerin geçici depolamasında nelere dikkat edilmesi gerektiği, atık filtrelerin nasıl taşınması gerektiği, ara depolama tesislerinde hacim azaltılmasının nasıl yapıldığı, atık filtrelerin hangi bölümlerinin geri kazanıldığı ve bertaraf edilmesi gerektiği açıklanmış, filtre atıklarının yönetimine ilişkin zorluklar aktarılmış ve çözüm önerileri sunulmuştur. Atık filtrelerin kabul edilebildiği lisanslı tesisler belirtilmiş ve dağılımları ve atık toplama faaliyetleriyle ilgili bilgi verilmiştir. Türkiye'deki yetkili servislerden kaynaklanan toplam atık filtre miktarı; binek araç, ticari araç, iş makinesi ve tarım makinesi markalarına ait yetkili servislerin araç giriş sayıları ve ortalama filtre ağırlıklarına bağlı olarak tek tek hesaplanmış ve 19.000 ton/yıl olarak bulunmuştur. Türkiye araç parkı sayısına göre yetkili servislerin araç giriş sayısına da bağlı olarak Türkiye'de motorlu araç bakım ünitelerinden kaynaklanan atık filtre miktarı toplam 34.000 ton/yıl olarak tahmin edilmiştir. Son olarak motorlu araç bakım servislerinde üretilen tehlikeli atıklar ve atık filtrelerin yönetimine ilişkin genel bir değerlendirme yapılmıştır. Ayrıca tehlikeli atık kavramı, tehlikeli atıkların sınıflandırılması ve tehlikeli atıkların özelliklerine değinilmiş, tehlikeli atık yönetiminin genel esasları açıklanmış, tehlikeli atık yönetiminde ulusal ve uluslar arası mevzuatlarla ilgili genel bir değerlendirme yapılmış, ulusal mevzuat çerçevesinde atık yönetiminde bakanlığa, mülki amirlere, yerel yönetimlere, atık üreticisine ve bertaraf edene getirilen yükümlülükler üzerinde durulmuştur.Anahtar Kelimeler: Tehlikeli Atık Yönetimi, Atık Filtre Yönetimi, Atık Filtre, Tehlikeli Atık