Yaşlı nüfusun aktivite düzeyi ve yaşam kalitesi ilişkisi, Sinop ili örneği

Abstract

"Yaşlı Nüfusun Aktivite Düzeyi ve Yaşam Kalitesi İlişkisi, Sinop İli Örneği" başlıklı bu çalışmanın konusu yaşlı yaşam kalitesinde aktivite biçimlerinin ve düzeyinin etkisini kentsel ve kırsal ölçekte belirlemek, bu doğrultudaki eksikleri saptayarak yapıcı önlemler alınmasını sağlamaktır. Teknoloji ve geriatri bilimindeki ilerlemeler, kentsel ve kırsal yaşam kalitesindeki artış, koruyucu hekimliğin yaygınlaşması gibi gelişmeler günümüzde ölüm oranlarının azalmasına ve yaşlı nüfusunun, nüfus ortalaması içerisinde çoğalmasına yol açmıştır. Bu bağlamda yaşlılar için dikkate alınması gereken konular öncelik kazanmıştır. Birinci bölümde çalışmanın literatür özeti, problem tanımı, çalışmanın amacı, kapsamı, yöntemi, hipotezi, kabulleri, sınırları ve tezin önemi ele alınmıştır. Yaşlılık tanımı, yaşlanma süreci, gerontoloji kavramı, gerontolojinin türleri, biyolojik sosyal ve psikolojik yaşlılık kuramları ikinci bölümde incelenmiş; bu kuramlar içinden Aktivite Kuramı derinlemesine analiz edilmiştir. Daha sonra yaşlılık göstergeleri incelenerek dünyada ve ülkemizdeki demografik değişimler nitel verilerle gösterilmiştir. Sonrasında ise dünyada ve ülkemizdeki kırsal-kentsel nüfus değişimleri ve bu alanlardaki yaşlılık oranları ortaya koyulmuştur. Çalışmanın üçüncü bölümünde yaşam kalitesi kavramı, bu kavramın kısaca tarihsel gelişimi, yaşam kalitesi göstergeleri, yaşlılıkta yaşam kalitesinin belirleyicileri tartışılmıştır. Yaşlanma süreci ile ilgili fizyolojik, sosyolojik, psikolojik, ekonomik ve çevresel sorunlar ortaya konarak, yaşlılık sorunlarına getirilen çözüm önerileri (başarılı yaşlanma, yerinde yaşlanma, sağlıklı ve aktif yaşlanma, DSÖ Yaşlı Dostu Kentler ve Topluluklar Ağı) dördüncü bölümde incelenmiştir. Beşinci bölümde öncelikle Türkiye'deki yaşlı yığılma haritalarının çakıştırılması ile çalışma alanı Sinop olarak belirlenmiştir. Daha sonra yaşlı yaşam kalitesini belirleyen ölçütler tekrar edilme ve aktivite ile bağlantılı olma düzeyine göre oluşturulmuştur. Sinop'taki farklı tipolojiye sahip yerleşimlerde (kırsal-kentsel) aktivitenin yaşlıların yaşam kalitesindeki rolü, yaşam kalitesi ölçütleri ile ilişkisi karşılaştırmalı bulgularla ise altıncı bölümde değerlendirilmiştir. Sonuç bölümü olan yedinci bölümde ise aktivitenin yaşlı yaşam kalitesindeki önemi, Türkiye'de yaşlı yaşam kalitesinin arttırılması adına aktivite ile bağlantılı kırsal ve kentsel bölgelerde yapılması gereken çözüm önerileri tartışılmıştır.