Levant trade review and Turkish-American commercial relations (1911-1931)

Abstract

Bu çalışmada, American Levant Ticaret Odası (Memalik-i Şarkiyye Ticaret Odası) tarafından 1911-1931 yılları arasında İstanbul’da basılan Levant Trade Review isimli iş dünyası dergisinin işlev, içerik ve görüşleri dönemin önemli olayları ile ilişkili olarak incelenmektedir. Amerikan Levant Ticaret Odası, Amerikan sermayesinin Yakın Doğu pazarında yer almak için geliştirdiği meşhur Chester Projesi’nin Osmanlı Mebusan Meclisi’nde görüşülmekte olduğu bir dönemde İstanbul’da 1911 yılında kuruldu ve Selanik, Patras, İzmir, Beyrut, Atina, Kahire ve hatta ABD’de şubeler kurmuştur. Oda, Chester Projesini destekleme planının yanı sıra Amerika Birleşik Devletleri ile ticari ilişkileri olan iş insanlarını, Amerikan çıkarları için daha iyi koşullar inşa etmek üzere bir kurum altında toplamayı da hedeflemiştir. Levant Trade Review da Oda’nın üyeleri arasında bir bağlantı oluşturma, Amerikan ürün ve sanayisinin bölgedeki varlığını artırma, bölgenin ürün, ticaret ve yatırım imkanlarının ABD’de tanıtımını yapma ihtiyacına bir cevap olarak ortaya çıkmıştır. Levant Trade Review basıldığı süre boyunca, politika dışı yayın politikası takip etmiş, Amerikan çıkarları için hayati önem taşımadıkça ticari ve iş alanı dışında yer alan siyasal ve diplomatik çatışmaların dışında kalmayı tercih etmiştir. Uzmanlar, Amerikan konsolosluk görevlileri ve bölgedeki Amerikan kurumları çalışanları tarafından ekonomi üzerine yoğunlaşılarak hazırlanan rapor, görüş ve makaleler derginin ana temasını oluşturmaktadır. Levant Trade Review, bu sayede, Oda üyeleri ve Amerikan girişimcileri yararına güncel yerel koşul ve fırsatları takip etmiş ve bölgenin gelecek vaat eden sektör ve fırsatları hakkında detaylı bilgi sunmuştur. Levant Trade Review, ayrıca, savaşlar, devrimler ve dönüşümler yaşayan bölgenin yerel durum ve gelişmelerinin iş ve ticaret üzerindeki etkilerini, Oda üyeleri ve Amerikan okuyucularına aktarmıştır. Trablusgarb Savaşı, Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı’nın ticaret ve ekonomik alandaki etkisini, yeni Türkiye Cumhuriyeti'nin reformlarının yansımalarını analiz ederek, ilgililere ulaştırmıştır. Keza, Amerikan firmalarının ve iş dünyası kurumlarının bölgedeki faaliyetleri ve çalışmaları, bölge ve ülkenin ekonomik geleceği hakkındaki görüşleri ve ABD ile bölge ülkelerinin karşılıklı ticareti hakkında detaylı bilgiler sağlamıştır. Levant Trade Review yukarıda bahsedildiği üzere bölgedeki en yaygın iş dünyası örgütünün yayın organı olması dolayısıyla Amerikan kurum ve şirketleri ile yakın bir işbirliği içerisindedir. Ekonomik ve ticari ilişkiler üzerine yoğunlaşan yayınları sayesinde bölge ülkeleri ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ticarete ve Amerikan şirketlerinin bölgedeki faaliyetlerine ve yaşanan değişime bakış açılarına ilişkin önemli bilgiler sağlamaktadır. Ayrıca, ABD’de Türkiye hakkında yaptığı çalışmalar ve yayınlar ile de ikili ilişkilerin gelişmesine katkılar sunacaktır.