Anavatan Partisi hükümeti döneminde devlet ve kapitalistler arasındaki ilişkiler

Abstract

Bu çalışmada, devlet ve kapitalist sınıflar arasındaki ilişkiler devlet özerkliği sorunsalı özelinde incelenmektedir. Bu bağlamda çalışma, 1980’li yıllardaki ANAP hükümeti ve kapitalistler arasındaki ilişkilerin nitelikleriyle sınırlı tutulmuştur. Çalışma, devletin kapitalist sınıflar karşısındaki özerkliği sorunsalı üzerinde şekillenmiştir. Çalışmada öncelikle devlet özerkliği sorunsalına yönelik kuramsal analizler irdelenmiştir. Devlet ve kapitalist sınıflar arasındaki ilişkileri “dışsallık ilişkisi” çerçevesinde analiz etmeye çalışan devlet-merkezli perspektife karşı bu çalışma, alternatif bir yaklaşıma dayanmaktadır. Alternatif yaklaşımda, devlet ve kapitalistler arasındaki ilişkiler sınıfsal aktörlerin pratikleri üzerinden analiz edilir. Böyle bir analizde, sınıfsal aktörlerin pratikte birbirleriyle kurdukları sınıfsal güç ilişkileri çelişkisiz ve doğrudan bir belirlenim ilişkisi kurulmadan yapılır. Bu çerçevede çalışma, Türkiye’de 1983-1989 yılları arasında ANAP hükümeti döneminde devlet özerkliği sorunsalı üzerinden devlet ve kapitalist sınıflar arasındaki ilişkilerin niteliğine yönelik analizlere bir katkı sunma çabasıyla hazırlanmıştır. Çalışmada, neoliberal kapitalist gelişmenin yaşandığı ANAP hükümeti döneminde sınıfsal güç ilişkileri, hem kapitalist sınıflar içi mücadele ile hem de devlet ve kapitalist sınıflar arasındaki mücadele üzerinden açıklanmıştır. Bu ilişkilerin nitelikleri açıklanmaya çalışılırken, kapitalist sınıfların döneme ilişkin kendi kaynaklarında yayınladıkları raporlardan ve dönemin gazete haberlerinden yararlanılmıştır.