Müze sergilerinde artırılmış gerçeklik uygulamaları

Abstract

Müzeler, kültürel, bilimsel, ekonomik, sosyolojik ve teknolojik gelişmelerden etkilenerek şekillenen ve sürekli değişim içerisinde olan kurumlardır. Müzelerin işlevleri ve toplumsal rolleri 20. yüzyılın başlarından itibaren sorgulanarak alan yazında “geleneksel müzecilik” olarak da adlandırılan nesne odaklı müzecilik yaklaşımı yerini ziyaretçi odaklı “yeni müzecilik” yaklaşımına bırakmaktadır. Bu yaklaşım ile hazırlanan sergilerde nesnelerin nasıl yorumlanacağı ve sergileneceği, nesnelerin korunması ve araştırılması kadar önemli bir konu haline geldiği için müzelerde kullanılan güncel sergileme ve yorumlama yöntemlerinin araştırılması, değerlendirilmesi ve geliştirilmesi de önem kazanmaktadır. En güncel sergileme ve yorumlama yöntemlerinden biri olan artırılmış gerçeklik uygulamalarını müze teorisi, müzeografi, küratöryel çalışmalar ve müze iletişimi alanları ile birlikte değerlendiren bilimsel araştırmaların sayısının sınırlı olması bu tez çalışmasının ana problemidir. Bu çalışmanın amacı, artırılmış gerçekliğin yukarıda bahsedilen alanların bakış açılarıyla değerlendirilerek konu hakkında disiplinlerarası tartışmaların oluşmasına, Türkiye’deki sergi projelerinde yer alan artırılmış gerçeklik uygulamalarına ve gelecekteki araştırmalara katkı sağlamaktır. Araştırma yöntemi olarak alanyazın taraması, örnek olay çalışması, içerik analizi, doküman incelemesi ve görüşme yöntemlerinin kullanıldığı bu çalışmada artırılmış gerçekliğin yurt dışındaki çeşitli müze sergilerinde sergileme ve yorumlama yöntemi olarak mevcut kullanım olanakları ve Türkiye’de artırılmış gerçekliği sergileme ve yorumlama yöntemi olarak kullanan müzeler belirlenmiş, örnek olay olarak incelenen Sakıp Sabancı Müzesi mobil artırılmış gerçeklik uygulamasına yönelik potansiyel kullanım olanakları ile ilgili öneriler sunulmuş ve müze sergileri için artırılmış gerçeklik uygulamaları geliştirilirken dikkat edilmesi gereken hususlar belirtilmiştir. Araştırmanın sonucunda, müze sergilerinde mobil artırılmış gerçeklik uygulamalarının sayısının artmakta olduğu, yurt dışındaki iyi uygulama örneklerinde artırılmış gerçeklik uygulamalarının bilimsel araştırmaların sonuçlarına göre yinelemeli modeller kullanılarak geliştirildiği ve güncellendiği, Türkiye’deki uygulamalarda artırılmış gerçeklikle ilgili bir kavram yanılgısı olduğu ve artırılmış gerçeklik deneyimine uygun içerik geliştirilmesi için küratöryel çalışmalar yapılması ve bu uygulamaların hedeflerinin yorumlama planı kapsamında belirlenerek, ziyaretçi çalışmaları kapsamında ölçme değerlendirmeler yapılmasının gerektiği anlaşılmıştır.