Yeni sanat ve siyaset ilişkileri : İstanbul bienalleri (2013-2017)

Abstract

Küreselleşme ve neoliberal dönüşümle birlikte kentler dünyada ve Türkiye’de, özellikle İstanbul’da, markalaşırken, aynı anda sosyal bilimlerde, siyasette, kültürde ve sanatta da değişimler yaşanmaktadır. “Postmodernizm” kavramı ve “postmodernizm” tartışmaları hem ekonomik, siyasi hem de sanattaki değişimi ortaya koyması açısından geniş bir perspektif sunmaktadır. Türkiye’de, İstanbul’da 1980 sonrası İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı tarafından iki yılda bir gerçekleştirilen bienaller küreselleşmenin ve marka kent yaratmanın bir aracı olarak görülmüş ve desteklenmiştir. Küresel, uluslararası çağdaş sanat sergileri olarak bienaller de yaşanan bu dönüşüm sürecinden bağımsız değildir. Bienaller, yeni sanat ve siyaset ilişkiselliğini eleştirel bir anlayışla somut eserlere dönüştürmektedir. Bienallerin ortaya koyduğu işlere bakıldığında postmodernist anlayışın yansımaları, yeni sanatsal eğilimler, siyasi söylemler üzerinden somut bir şekilde görülebilmektedir. Çalışmanın odaklandığı İstanbul Bienallerinde, küreselleşmeye farklı boyuttan bakmayı öneren; sanat ve sermaye, sanat ve siyaset ilişkisini, ekonominin küreselleşmesini sorgulayan, neoliberal politikaların doğayı, kentleri ve kamusal alanları nasıl metalaştırıp ticarileştirdiğine dikkat çeken çok sayıda esere yer verilmiştir. Bu çalışmanın amacı yeni sanatsal anlayış ve yeni siyaset anlayışı arasındaki ilişkileri ve tartışmaları 2013-2017 yıllarında yapılan İstanbul Bienalleri ekseninde araştırmaktır. Üç bölümden oluşan çalışmada, ilk olarak bienalin Türkiye’de ve dünyada ne ifade ettiği, sermaye himayesinde sanatın özerkliği ve çağdaş sanatın eleştirel potansiyelleri tartışılmıştır. İkinci bölümde çağdaş sanatta kendini gösteren “postmodern” paradigma ve “postmodern sanat” kuramsal olarak incelenmiştir. Son bölümde ise yeni sanatsal eğilimlerin somut örneği olarak İstanbul Bienallerinin odaklandığı kentsel dönüşüm ve kent hakkı mücadeleleri, komşuluk, kimlik, ötekileştirme, göçmenlik temalarıyla ilgili seçilen eserler sanat ve siyaset ilişkisi içinde incelenmiştir.