Örnek okurdan yetkin çevirmene: Yazın çevirisi eğitiminde yeni bir model

Abstract

Bu tez, çevirmen adayı olarak Trakya Üniversitesi'nde lisans eğitimi gören mütercim-tercümanlık öğrencilerinin yazınsal metinleri okuma, çözümleme ve çevirmede yaşadıkları zorlukları merkeze alarak söz konusu öğrencilerin yazın çevirisi becerilerini geliştirmek için Umberto Eco'nun metin göstergebiliminden hareketle hazırlanmış mütercim-tercümanlık bölümlerinin yazın çevirisi derslerinde kullanılabilecek bir yöntem sunmayı amaçlamaktadır. Tezin bir başka amacı, yazın çevirisi derslerinde takip edilmek üzere sunulacak yöntemin uygulanabilirliğini irdelemektir. Tezin amaçları doğrultusunda öğrencilerin yazın çevirisi becerilerini geliştirmek için Eco göstergebiliminden yararlanılmış ve Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Mütercim-Tercümanlık Bölümü İngilizce Mütercim-Tercümanlık Anabilim Dalında Yazın Çevirisinde Göstergebilim Uygulamaları dersi seçmeli ders olarak açılmış ve eylem araştırması yöntemi ile tezin araştırma evresine geçilmiştir. 14 haftalık ders planı ve yıllık plan doğrultusunda tasarlanan dersin ilk haftalarında öğrencilere Eco göstergebilim kuramı anlatılmış ve çeviri örnekleri üzerinden tartışmalar yapılmıştır. Takip eden haftalarda 12 öğrenci, ikisi ön test ve son test olmak üzere toplamda altı kısa öykü çevirmiştir. Öğrencilerden elde edilen çeviri metinler ise Eco göstergebilimi ile çeviri yaklaşımından esinlenilerek oluşturulmuş olan Yetkin Çevirmen İnceleme Modeli'ne göre değerlendirilmiştir. Tez çalışması, çevirmen adayı olarak üniversitede eğitim gören mütercim-tercümanlık öğrencilerinin yazınsal metinleri okuma, çözümleme ve çevirme süreçleriyle ilgili olarak yaşanan zorlukları gidermeyi ve çevirmen adayı olan öğrencileri 'örnek okur' yetkinliğine ulaştırmayı hedeflemektedir. Bu amaçla oluşturulan yöntem metnin anlamına yazarın değil metin ve 'örnek okur' olması amaçlanan mütercim-tercümanlık öğrencilerinin diyalektiği ile ulaşılması gerektiğini vurgulamakta ve yazın çevirisi derslerinde takip edilebilecek örnek program örneği olarak sunulmaktadır.