Türk ve İngiliz masallarında toplumsal cinsiyet rolleri üzerine bir araştırma

Abstract

Masallar, masal anneleri veya masal nineleri tarafından anlatılagelen, içinde çoğunlukla doğaüstü olayların yaşandığı ve tipleşmiş karakterlerin olduğu sözlü geleneğin en eski anlatılarındandır. Kadınların ve erkeklerin sahip olduğu cinsiyet rollerinin ilk olarak masallarla şekillenmeye başladığı söylenebilir. Bu araştırmada Nâki Tezel ve Joseph Jacobs’un masal derlemelerinden amaçlı örneklem türlerinden ölçüt örneklem yöntemiyle onar masal seçilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesi yöntemiyle yapılan araştırmada alanyazın taranarak Bem’in Cinsiyet Rolü Envanteri’nde yer alan ölçütlere göre söz konusu masallar incelenmiştir. Elde edilen veriler betimsel analiz yaklaşımıyla çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucunda söz konusu masalların her iki toplumda benzer özellikler gösterdiği izlenmiştir. Bununla birlikte toplumsal cinsiyet rolleri verileri dikkate alınarak birtakım öneriler getirilmiştir. Söz konusu masallardan yola çıkarak Türkçe dersine yönelik etkinlikler hazırlanmıştır.