Davranışsal iktisat bağlamında tüketici davranışlarının incelenmesi: Çevre dostu tüketim örneği

Abstract

20. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan davranışsal iktisat tüketicilerin her zaman rasyonel kararlar veremeyeceği, tüketicilerin kararlarında ancak sınırlı rasyonel olabileceği öngörüsüyle iktisat bilimine yeni ve gerçekçi bir boyut kazandırmıştır. Ekonomik analizleri psikolojik temellere dayandıran ve bu analizleri deneysel ve günlük hayat tecrübelerine dayalı veriler doğrultusunda yapan davranışsal iktisat, tüketicileri rasyonel kararlar vermekten alıkoyan nedenler üzerinde durarak daha iyi kararlar alınması adına çözüm önerilerinde bulunmaktadır. Bu bağlamda bu çalışma davranışsal iktisat ve yaklaşımları çerçevesinde tüketici davranışlarını incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, davranışsal iktisadın ortaya çıkış ve gelişim sürecine, geleneksel iktisat anlayışının temel varsayımlarından yola çıkılarak kırılma noktalarına ve davranışsal iktisat yaklaşımlarına değinilmiştir. Bunlara ek davranışsal iktisadın çalışma alanları ve toplumsal yaşama yapmış olduğu katkılar üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde tüketim, tüketici davranış eğilimi, tüketici davranışını açıklayan modeller, tüketici satın alma süreci ve bu süreci etkileyen faktörlere değinilmiş ve davranışsal iktisat çerçevesinde yorumlamalar yapılmıştır. Bunlara ek çevre dostu tüketim, tüketici kavramlarından ve davranış eğilimlerinden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde çevre dostu tüketim anlayışına yönelik yapılan anket uygulaması için zemin hazırlanmıştır. Çalışmanın son bölümünü oluşturan anket çalışması ise Beşiktaş ilçesini kapsayan 23 mahallede gerçekleştirilmiştir. Anket birbiri ile doğrudan ilişkili sorulardan oluşmaktadır. Bu sorular çevresel farkındalık, duyarlılık ve çevre dostu satın alma konusundaki tüketici görüşlerinin saptanması amacıyla yapılmış ve elde edilen bulgular çevreyi korumaya yönelik daha iyi kararların alınması adına davranışsal iktisat çerçevesinde yorumlanmıştır.