Neoklasik realizm ve Türkiye’de dış politikanın süreçsel analizi

Abstract

Bu çalışma Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) dönemi Türk dış politikasında meydana gelen değişimi incelemeyi hedeflemektedir. Dış politikada da değişim iddiası ile iktidara gelen AK Parti hükumetleri dönemi birçok açıdan incelenmeye değer görülmektedir. Kesintisiz on sekiz yıl dış politikayı yöneten bir parti ve liderlerinin bu çerçevede hangi değişimleri gerçekleştirdiği ve değişimin düzeyinin ne olduğu üzerinde durulmuştur. Çalışmanın kuramsal çerçevesini oluşturan neoklasik realizm dış politika davranışını etkileyen/şekillendiren iç müdahil değişkenlerin analiz edilmesinde önemli bir yer tutmaktadır. Gerçekleşen değişimleri ise Hermann değişim modeline göre analiz eden çalışma gerek değişime neden olan unsurlar gerekse değişimin düzeyini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda dış politika nedir, dış politikada değişim nedir sorularına cevap verildikten sonra, Türkiye özelinde kararlaştırmayı şekillendiren faktörler belirtilmiştir. Ulusal/bölgesel ve uluslararası unsurların yanında liderin de oldukça etkin olduğu düşünüldüğünde bu çalışma Türkiye'nin son yirmi yıla yakın dış politikasına ışık tutmayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda dış politikayı etkileyen lider, stratejik kültür, devlet-toplum ilişkileri ve ulusal kurumlar incelenmiş ve her birinin dış politika kararlarına olan etkisi farklılaştığı görülmüştür. Değişimin düzeyi ise iddia edildiği şekilde büyük/radikal bir değişim olarak görülmemiş, uyum değişikliği düzeyde olduğu sonucuna varılmıştır.