İkinci Dünya Savaşı’nda sınır savunma tedbirleri ve Türkiye'nin Çakmak ve Çatalca Hatları

Abstract

İkinci Dünya Savaşı sırasında Türkiye, izlediği aktif tarafsızlık politikası nedeniyle, savaşa dahil olmamakla birlikte, birçok askeri ve sivil savunma önlemi almıştır. Alınan askeri önlemlerden biri inşa edilen savunma hatlarıdır. Bu tezde, İkinci Dünya Savaşı’nda Türkiye'nin Trakya bölgesinde inşa ettiği Çakmak ve Çatalca Hatları incelenmektedir. Çakmak Hattı, İkinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla Bulgaristan Türkiye sınırı boyunca inşası planlanmış ancak Almanya'nın Yunanistan'ı işgal etmesiyle tamamlanmayarak Nisan 1941'de terk edilmiş bir savunma hattıdır. Çatalca Hattı ise savaş boyunca inşası sürdürülen ve Türkiye'nin askeri planlarında -ihtiyaç duyulması halinde- kritik öneme sahip bir savunma hattıdır. Tanklara karşı hazırlanan bu savunma hatları hendekler, koruganlar, makineli tüfek noktaları, manialar ve mayınlardan oluşmaktadır. Bu çalışma, Türkiye'nin İkinci Dünya Savaşı boyunca inşa ettiği Çakmak ve Çatalca Hatlarının planlamalarını ve ihtiyaç duyulması halinde düşünülen stratejileri incelemektedir. Tez için Britanya Ulusal Arşivi, Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Daire Başkanlığı Arşivi ve Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı’ndan edinilen belgeler incelenmiştir. Bununla birlikte İkinci Dünya Savaşı öncesinde Avrupa’da inşa edilen Siegfried, Maginot, Stalin ve Mannerheim Hatları da çalışma kapsamına alınarak bir kıyaslama yapılmıştır.