Yeniden işlevlendirilen endüstri yapılarında mekân ve mekân kurgusuna yapılan tasarım müdahalelerinin miras değerine etkilerinin değerlendirilmesi üzerine bir yöntem önerisi: Cibali tütün ve sigara fabrikası örneği

Abstract

Günümüzde endüstri yapılarının bilimsel çerçevede korunması çalışmalarında, özgün işlevlerini kaybeden bu yapıların, çağdaş ve farklı işlevlerle yeniden kullanılması uygulamalarından yararlanılmaktadır. Bu tür uygulamalarda, endüstri yapılarının özgün mekânlarına ve mekân kurgularına yapılan tasarım müdahalelerinin, yapıların sahip oldukları miras değerine de birtakım etkileri olmaktadır. Endüstri yapılarının yeniden işlevlendirilerek korunması çalışmaları kapsamında gerçekleştirilen tasarım müdahalelerinin, yapıların sahip oldukları miras değerine etkilerinin değerlendirilmesinde kullanılacak bir yöntem geliştirmek ve geliştirilen yöntemin Cibali Tütün ve Sigara Fabrikası örneğinin seçili mekânlarına uygulanması üzerine kurgulanan bu çalışma altı bölümden oluşmaktadır: Çalışmanın ilk bölümünü olan, giriş bölümünde, tez çalışması kapsamında kullanılan temel kaynakların yer aldığı literatür özetine, tezin amacına, hipoteze ve tezin yöntemine yer verilmiştir. İkinci bölümde, yeniden işlevlendirme ve endüstri mirası kavramlarının hipoteze katkıları bakımından irdelenmeleri suretiyle tezin kavramsal çerçevesi oluşturulmuştur. Üçüncü bölümde, yöntem önerisi ile ilgili araştırmalar ve analizler yapılmış, değerlendirme sisteminde morfolojik kart yönteminden yararlanmaya karar verilmesinin ardından kavramsal çerçevede elde edilen bilgiler çalıştırılarak öneri analiz tablosu oluşturulmuştur. Dördüncü bölümde alan çalışması ile ilgili araştırmalar ve analizler gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda ilk olarak yöntemin denenmesinde kullanılacak sanayi yapısı olarak günümüzde Kadir Has Üniversitesi olarak kullanılan Cibali Tütün ve Sigara Fabrikası belirlenmiştir. İkinci olarak fabrikanın sahip olduğu genel özellikler irdelenerek çalışma alanı “tarihi fabrika yapıları”na indirgenmiş, ardından da tarihi fabrika yapılarının sahip oldukları miras değerleri ve yeniden işlevlendirme çalışmaları kapsamında maruz kaldıkları tasarım müdahaleleri analiz edilmiştir. Beşinci bölümde, yöntem tarihi fabrika yapılarında geliştirilen yöntemin uygulanacağı mekanlar sınırlandırılarak, yöntemin bu mekanlara uygulanması neticesinde elde edilen bulgular, literatür çalışması kapsamında oluşturulan kavramsal çerçeve ve genel kabul gören ilke ve yöntemler açısından irdelenmiştir. Sonuç bölümünde, tez çalışması kapsamında geliştirilen yöntem irdelenerek, gelecekte yapılacak benzer uygulamalar için çıkarımlar yapılmıştır.