Sosyal bilgiler öğretiminde tarihi şahsiyetlerin ele alınışına ilişkin sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşleri

Abstract

Bu çalışmanın amacı Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin Sosyal Bilgiler öğretiminde tarihi şahsiyetlerin ele alınışına ilişkin görüşlerini belirtmektir. Böylece elde edilen veriler ışığında öğretmenlerin tarihi şahsiyetlere yönelik zihinsel imajı, tarihi şahsiyetlerin öğretmenler tarafından derslerde hangi yöntem, teknik ve materyaller aracılığıyla verildiği ve ders kitabına yönelik birtakım sonuçlara ulaşılması muhtemeldir. Araştırmanın amacına yönelik olarak nitel araştırma yaklaşımlarından olgubilim deseni kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilmiş yarı yapılandırılmış görüşme formu, verilerin çözümlenmesinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2018-2019 eğitim-öğretim yılında İstanbul ilinin Esenler ve Güngören ilçelerinde görev yapan 13 Sosyal Bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmadan elde edilen temel bulgular şunlardır: Öğretmenler tarihi şahsiyetleri, tarihte iz bırakan kişiler, tarihe yön vermiş kişiler ve yenilik yapan kişiler olarak görmektedir. Öğretmenlerin tarihi şahsiyetlerden en çok örnek aldıkları özellik, lider olmalarıdır. Öğretmenler, tarihi şahsiyetlere yönelik araştırmalarını en çok internet kaynaklarından yapmaktadır. Öğretmenler, tarihi şahsiyetleri Sosyal Bilgiler dersinden sonra en çok Türkçe dersi ile ilişkilendirmiştir. Öğretmenlerin %57`si, tarihi şahsiyetler açısından Sosyal Bilgiler ders kitapları hakkında olumsuz görüş belirtmiştir. Öğretmenler, tarihi şahsiyetler aracılığı ile pek çok değerin kazandırılabileceğini belirtmiş olup, en çok vurgulanan değer vatandaşlık olmuştur. Öğretmenler tarihi şahsiyetlerin öğretiminde en çok anlatım yöntemini kullanmış ve görsel materyalleri tercih etmişlerdir. Öğretmenlerin %73`ü öğrencilerinin tarihi şahsiyetlere bakış açısının olumlu yönde olduğunu belirtmiştir. Öğretmenlerin en çok örnek aldığı tarihi şahsiyet, Mustafa Kemal Atatürk`tür. Öğretmenlerin çoğu devlet yöneticiliği yapmış tarihi şahsiyetleri örnek almıştır. Öğretmenlerin hepsi devlet tarafından yapılan eserlere tarihi şahsiyetlerin isimlerinin verilmesini uygun bulmuştur. Öğretmenlerin en büyük beklentisi müze ve tarihi alan gezilerinin arttırılması olmuştur. Ayrıca öğretmenler ders kitabında tarihi şahsiyetlerin anlatıldığı ayrı bir bölüm bulunması gerektiğini ifade etmiştir. Elde edilen bulgular literatür ile tartışılmış ve öneriler ortaya konmuştur. Bu öneriler arasında; Sosyal Bilgiler öğretiminde tarihi şahsiyetler ile ilgili farklı konularda, farklı evren ve örneklemlerde farklı uygulamalar yapılabilir.