Termomekanik proseslerin demir ve demir dışı malzemelere endüstriyel uygulamaları ve CuZn37 alaşımı üzerinde deneysel bir çalışması

Abstract

Endüstriyel uygulamalarda malzemeler ile, çalışılırken kullanım alanına göre genelde yüksek dayanımda, yüksek toklukta ve süneklikte bir yapı oluşturulmaya çalışılmıştır. Buna bağlı olarak enerji kademelerinde ve imalat maliyetlerinin düşürülmesinde 'Termomekanik İşlem (TMİ)" mühendislik uygulamalarında önem kazanmıştır. Bu proseste genel olarak plastik deformasyon ve ısıl işlem kademelerinin bir arada kullanılmasıyla arzu edilen özellikler elde edilmeye çalışılmıştır. Yapılan bu tez çalışmasında , Mîkroalaşımlı çeliklere, Alûminyum alaşımlarına, Titanyum alaşımlarına, Kompozitlere ve Bakır-Çinko alaşımlarına, uygulanan termomekanik işlemler incelenmiştir. Ayrıca CuZn37 F29 alaşımlı boru üretiminin termomekanik işlem kademeleri deneysel olarak çalışılmış ve meydana' gelen özellik değişmeleri incelenmiştir. Çelik bölümünde HSLA çelikleri ve termomekanik işlemleri hakkında kısaca bilgiler verilmiştir. Söz konusu çeliklerin üstün özellikleri, ferrit tane kuçülmesi, çökelme sertleşmesi ve düşük alaşımlamanın bir sonucudur. Bu sayede çok iyi mekanik özellikler elde edilmiştir. Alüminyum ve Titanyum bölümünde öncelikle alaşımların fiziksel ve kimyasal özellikleri hakkında kısaca bilgiler verilmiş, daha sonra ısıl ve mekanik özelliklerinden bahsedilmiştir. Bu bilgilerin ardından alaşımlara uygulanan termomekanik işlem örnekleri anlatılmaya çalışılmıştır. Kompozit malzemelere uygulanan termomekanik işlemlerle ilgili olarak, bu konuda yapılmış bir örnek çalışma tezin beşinci bölümünde gösterilmiştir. Tezin son bölümünde ise bakır çinko alaşımları hakkında kısa bilgiler anlatılmış ve ardından bu alaşıma ait bir termomekanik üretim şeklinin ayrıntılı çalışması kalite belgeleri desteğiyle deneysel olarak izah edilmeye çalışılmıştır.