1950-60 dönemi İstanbul konut mimarlığının 21.yy konutu çerçevesinde değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışma, İstanbul ve Türkiye konut kültürünün oluşumu açısından önemli ve öncü özellikler barındırdığı düşünülen 1950-60 dönemi İstanbul kenti konut mimarlığını incelemiştir. Bu inceleme bu dönemi önceleyen mimari referansların da farkında olmayı gerektirdiğinden tez kapsamında 20.yy konutu ve konut yerleşmelerine de değinilmiştir. Bunun yanı sıra Türkiye Cumhuriyeti'nin erken dönemi de konut tasarımları ve söylemleri üzerinden ele alınmıştır. Şüphesiz bu altyapının hazırlanması 1950-60 dönemi mimarlık ortamının anlaşılmasını kolaylaştırmıştır.Bu anlamda mimarlık ortamını etkileyen toplumsal olaylara değinilmiş, dönemin politik ve sosyo-kültürel özellikleri ortaya konmuştur. Daha sonra, 1950-60 dönemi İstanbul konut yerleşmeleri Levent, Koşuyolu, Okmeydanı, Arpa Emini, Selami Ali konutları ve Şenesenevler Yapı Kooperatifi fotoğraf ve çizimlerle ortaya konmuş, tespit ve analizler yapılmıştır. Ayrıca barındırdıkları ortak özellikler irdelenmiş, batı'daki benzerleri araştırılmıştır.Çalışmada ayrıca, çağdaş yaşamın(21.yy'ın) nasıl bir konut tanımladığını anlamaya yönelik bir irdeleme yapılmıştır. Yaşamın değişiminin konut'u nasıl farklılaştırdığının izi sürülmüş, örnekler üzerinden yapılan değerlendirmeler ışığında 21.yy konutu için, 20.yy'ın konut üretiminin sürdürülebilirliği, karma işlevli bina-bina grupları, ekolojik tasarım yaklaşımları şeklinde sıralanan başlıklar öne çıkmış ve tez kapsamında bu başlıklar üzerinde ayrı ayrı durulmuştur. Bu değerlendirmeler sonucunda, 21.yy mimarlığı açısından önemli kavramlar bir tablo aracılığı ile ortaya konmuş ve 1950-60 döneminin konut yerleşmeleri ile ortaklıkları araştırılmıştır.Bu tablo ile 1950-60 dönemi konut yerleşmelerinin özellikleri ile 21.yy'ın çağdaş konutunun pek çok ortaklık barındırdığı görülmüştür. Yani 1950-60 dönemi İstanbul'unun bu ilk konut yerleşmeleri pek çok özellikleri ile hala güncel, doğru, sağlıklı konut çevreleri tanımlamaktadırlar.