8. Sınıf Fen Bilimleri ders kitabı ölçme değerlendirme etkinliklerinin uluslararası öğrenci değerlendirme programının (PISA) fen okuryazarlık yeterlik düzeyine göre incelenmesi

Abstract

Bu çalışmada, Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu tarafından 2018-2019 öğretim yılından itibaren beş yıl süreyle tek ders kitabı olarak tüm Türkiye’de okutulması kabul edilmiş olan 8. Sınıf Fen Bilimleri ders kitabının bölüm sonu ve ünite sonunda yer alan ölçme değerlendirme etkinlikleri, PISA fen okuryazarlığı yeterlik ölçeğine göre incelenmiştir. Nitel araştırma yönteminden faydalanılan bu araştırmanın modeli betimsel tarama modeli olarak belirlenmiştir. Araştırmada PISA’ nın fen okuryazarlık yeterlik ölçeğinden faydalanılarak uzman görüşlerine danışılarak doküman incelemesi yöntemi uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde istatistik paket programı olarak SPSS kullanılmış olup betimsel istatistik değerleri belirlenmiştir. Her bir maddenin karşılık geldiği yeterlik düzeyi ölçüsü olarak uzman değerlendirmelerinin modu kullanılmıştır. Temsil edilen yeterlik düzeylerinin manidarlığı için ki kare uyum testi uygulanmıştır. Araştırmada yer alan uzmanların yargıları arasındaki uyumu güvenilir bir şekilde belirleyebilmek için uzmanlar arası uyumu ifade eden, grup içi (intraclass) korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Ders kitabında 1., 2., 3., 4. düzeylerde ölçme değerlendirme etkinliklerine rastlanırken 5. ve 6. yeterlik düzeyinde neredeyse hiç bir etkinliğe yer verilmediği belirlenmiştir. Etkinliklerin yeterlik düzeylerinin ünitelere göre de farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Kitapta yer alan bölüm sonu etkinliklerinin PISA fen okuryazarlığı değerlendirme boyutlarına göre incelendiğinde ise, etkinliklerin PISA da yer alan bilgi, yeterlik ve bağlam boyutlarında oldukça yetersiz olduğu tespit edilmiştir. PISA fen okuryazarlık yeterlik ölçeğinde yer alan üst düzey becerileri geliştirebilmek için ders kitaplarının içerik ve etkinliklerinin bu doğrultuda tekrar gözden geçirilmesi gerektiği önerilmektedir.