Bourdieu sosyolojisi ile Henry Miller çevirilerini anla(mlandırma)mak: Müstehcenlik, kısıtlar, eyleyiciler

Abstract

Bu doktora tezi Bourdieu sosyolojisinin sunduğu araçlar yardımı ile Henry Miller çevirilerinin Türk yazın alanındaki dolaşımını tarihsel süreçte sorgulamayı amaçlamaktadır. Henry Miller üzerine biçilen müstehcenlik etiketi, 1934 yılında yayımlanan ilk kitabı Yengeç Dönencesi’nden itibaren, yazar üzerinde işleyen ilk markalama olagelmiştir. Bu doğrultuda Bourdieu kavramlarının sağladığı altyapı müstehcenlik kavramının tartışmaya açılarak, yazar üzerinde işleyen müstehcenlik etiketinin sorgulanmasını mümkün kılmıştır. Yazarın Türk yazın alanında edindiği konum almalar çerçevesinde müstehcenlik etiketinin dönüşümünü incelemek, çeviri pratiğini odağa alan bir yaklaşım ile mümkündür. Türk yazın alanında süregelen meşruiyet mücadeleleri, kilit eyleyiciler olarak yayınevleri ve çevirmenlerin stratejileri, yazar üzerine biçilen etiketin dönüşümünde belirleyici unsurlardır. Bu anlamda çeviri pratiğinin ardında işleyen mekanizmaların açıklanmasında alan, habitus ve sermaye kavramların yanı sıra muhafaza ve dönüştürücü stratejiler, meşruiyet, etiket, markalama, konumlanma gibi Bourdieu kavramlarından yararlanılmıştır. Yapılan saha çalışması ile Miller çevirileri özelinde Türk yazın alanını şekillendiren failler üzerinden çeviri pratiğini anlamlandırma çabasına girişilmiştir. 1970’li yıllardan günümüze Türk yazın alanında dolaşımdaki yazarın eserleri üzerinde işleyen, müphem bir kavram alanına sahip müstehcenlik etiketinin çeşitli yönlere esnetildiği tespit edilmiştir. Miller eserlerinin çevirileri Türk yazın alanına 1970’li yıllarda, dönüştürücü stratejileri uygulayıcıları tarafından, siyasi kısıtlar karşısında alternatif bir yöntem olarak müstehcenlik etiketi üzerinden girmiş, 1980 ve 1990’lı yıllarda müstehcenlik etiketi ve karşı duruş arasında dolayımlanmış ve 2000’li yıllarda müstehcenlik etiketinden tam anlamıyla uzaklaşarak avangart gelenek içerisinde, sınırlı üretim alanında dolaşımdaki bir yazar olarak konumlandırılmıştır.