A comparative analysis of gender discourse in Islamic feminist literature and the publications of the Turkish Presidency of Religious Affairs

Abstract

Feminizm, 1890'lı yılların sonundan itibaren telaffuz edilmeye başlanmış ve önemli bir toplumsal hareket haline gelmiştir. Bu hareket, akademik tartışmalar ve yasal düzenlemeler yoluyla tüm kadınların sorunlarını dile getirmeyi ve onları özgürleştirmeyi amaçlasa da farklı uluslardan, etnik kökenlerden, sınıflardan ve dinlerden gelen kadınları yeterince temsil etmediği düşüncesiyle sonraki yıllarda sert eleştirilerin hedefi olmuştur. Temsil edilmedeki bu yetersizlik sebebiyle yeni feminist gruplar ortaya çıkmıştır ve İslamcı feminizm de bunlardan birisidir. İslamcı feminizmin ana amacı, İslami metinleri kadın bakış açısıyla yeniden yorumlamak ve Kuran'ın ve İslam'ın bizlere verdiği cinsiyet eşitliğini ortaya çıkarmaktır. Bu Müslüman feministler, aynı zamanda kadın ve cinsiyet sorunlarına olan bakış açımızın ataerkil yorumlamalar ve dini kurumlar tarafından şekillendirildiğini de savunur. Türkiye'de ise kadın ve cinsiyet konularını da içeren dini meselelerde pek çok insanı etkileme gücüne sahip dini kurumlar arasında en önemlisi Diyanet İşleri Başkanlığı'dır. Bu iddialardan yola çıkarak, bu tez İslamcı feministlerin bakış açısını çalışmanın odağına koymakta ve Diyanet İşleri Başkanlığı'nın yayınlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Bu analizlerle birlikte, Diyanet İşleri Başkanlığı yayınlarının ve Müslüman feministlerin cinsiyet söylemleri karşılaştırılmaktadır. Bu hedefi gerçekleştirmek için, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın yayınladığı dergiler, Cuma hutbeleri ve kitaplar üzerine yoğunlaşılarak yaratılış, evlilik, aile, kamusal alan ve hukuk gibi konularda kadının yeri ve rolünün nasıl anlatıldığı incelenmektedir