İzmir-Dikili jeotermal sahalarına yakın yerleşim alanlarında radon konsantrasyonlarının belirlenmesi

Abstract

Bu çalışmada, İzmir-Dikili ilçesindeki jeotermal sahaları kapsayan yerleşim alanlarında, bina içlerinde, sularda ve toprakta radon konsantrasyon ölçümleri yapılmıştır. Bu amaçla evlerde radon konsantrasyonunu belirleyebilmek için ölçüm sabası olarak seçilen, Dikili ilçe merkezi, Bademli, Kocaoba, Mazılı ve Nebiler Köylerinde 75 evin oturma ve yatak odalarına yerleştirilmek üzere, toplam 150 adet CR-39 pasif nükleer iz detektörü dağıtılmıştır. Detektör dağıtılan evler seçilirken, kat seviyeleri ve içerdiği yapı malzemeleri göz önünde bulundurulmuştur. 12-4-2003 ile 8-7-2003 tarihleri arasında evlerde bekletilen detektörler, yaklaşık 3 aylık izleme süresi sonunda toplanmış ve kimyasal iz kazıma işlemi uygulanarak, net iz sayılarına karşılık gelen konsantrasyon değerleri ve ev-içi radon solunmasından kaynaklanan eşdeğer dozlar ile kanser ' oluşturma riskleri hesaplanmıştır. Sularda radon konsantrasyonunu belirleyebilmek için, inceleme sahası içinde yer alan çeşitli su kaynaklarından toplam 19 adet su örneği alınmış ve sıvı sintilasyon analiz cihazı kullanılarak, sularda radon konsantrasyonları ve bu suların içilmesiyle alman yıllık -etkin doz değerleri hesaplanmıştır. Bölgenin toprak örnekleri de, gama spektrometrik yöntemle incelenerek doğal radyoizotop konsantrasyonları belirlenmiştir. Sonuçlar Türkiye ve diğer ülkelerde gerçekleştirilen ölçümlerde elde edilen değerler ile karşılaştırılarak tartışılmıştır.