Çevresel çalkantı ve örgütsel yenilikçilik ilişkisi: Örgütsel öğrenme ve yüksek performanslı iş uygulamalarının etkileri

Abstract

Makro çevre değişikliklerinin rekabetin doğasını değiştirdiği günümüz dünyasında pazarların dinamik yapısı nedeniyle hemen hemen her endüstri kaçınılmaz olarak sürekli yenilik ile şekillenmektedir. Örgütlerin yenilikçi davranışa olan yatkınlığını ve inovasyon ile ilgilenme kapasitesini ölçen örgütsel yenilikçilik, bir örgütün kontrolü dışındaki çevresel faktörler sürekli değiştiğinde, stratejik bir aksiyon olarak önem kazanmaktadır. Bununla birlikte, küreselleşme olgusu, devletleri, piyasaları ve örgütleri entegre etmeye devam ederken, teknolojik değişimin baş döndürücü hızı, bilginin de değişimini gündeme getirmektedir. Böyle bir dünyada, birçok endüstrinin artan teknolojik yönelimi daha fazla bilgi yoğunluğu yaratırken, kaynak tabanlı teori, sürdürülebilir rekabet avantajını, örgütlerin etkili stratejiler tasarlayıp kullanmasını sağlayan, rakiplerin direkt olarak elde edemeyeceği, örgüt tarafından kontrol edilen dahili tüm varlık ve yeteneklere dayandırmaktadır. Bu nedenle bu araştırmada örgütün öğrenme sürecini kolaylaştıran ve öğrenmeye karşı temel bir tutumu ifade eden örgütsel öğrenme yöneliminin rolü, yenilik için gereken bilginin ortaya konulması ve kullanımını içeren örgüt çapındaki aktiviteler ile ilgili olduğundan aracı değişken olarak ele alınmış, bununla birlikte öğrenen bir örgüt insan odaklı bir yaklaşımı beraberinde getirdiğinden yüksek performanslı iş uygulamalarının da örgütsel yenilikçilik üzerindeki aracı etkisi incelenmiştir. Araştırma, Ar-Ge ve inovasyon gündemi olan 233 firmanın verilerine dayanarak anket yöntemi ile gerçekleştirilmiş olup, öne sürülen hipotezler Yapısal Eşitlik Modeli kullanılarak test edilmiştir. Araştırma sonucunda; a) çevresel çalkantının, öğrenme yönelimi ve yüksek performanslı iş sistemleri ile pozitif ilişkili olduğu, b) öğrenme yönelimi ve yüksek performanslı iş sistemlerinin örgütsel yenilikçilik ile pozitif ilişkili olduğu c) öğrenme yönelimi ve yüksek performanslı iş sistemlerinin ayrı ayrı çevresel çalkantı ve örgütsel yenilikçilik ilişkisine aracılık ettiği görülmüştür.