Türkiye’de altyazı çevirisi eğitimi incelemeleri

Abstract

Görsel-işitsel çeviri çoklu ortam araçlarının yaygınlaşmasıyla çeviribilimin bir alt dalı haline gelmiştir. Görsel-işitsel çeviri, görsel ve işitsel kanallardan gelen çok göstergeli metni, erek dil izleyicisi için çeviri aracılığıyla anlaşılır hale getirir. Görsel-işitsel çeviri türleri arasında ‘alt yazı çevirisi’ çeviri ihtiyacına en hızlı yanıt veren çeviri türü olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda, piyasaya çevirmen yetiştiren çeviribilim bölümlerinde başta alt yazı çevirisi olmak üzere tüm görsel-işitsel türlerde eğitim verildiği görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de “alt yazı çevirisi eğitiminin” akademide nasıl konumlandığını ve piyasada nasıl karşılık bulduğunu ortaya çıkarmaktır. Araştırmada temel olarak, alt yazı çevirisi eğitimi derslerinin nasıl yapılandığı tespit edilmektedir. Buradan hareketle, temel çeviri edinçleri ile birlikte alt yazı çevirisi edinçlerinin neleri kapsadığı incelenmiş ve bu edinçlerin alt yazı eğitimini nasıl şekillendirdiği gözlemlenmiştir. Ayrıca, çalışma alt yazı çevirisi sektöründe piyasa ve akademi arasındaki ilişkiye ışık tutan bir nitelik taşımaktadır. Çalışmada, nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve doküman analizi, görüşme formu, anket ve gözlem yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma için iki anket tasarlanmıştır. Ders kazanımları anketi öğrencilerin alt yazı çevirisi eğitimine yönelik düşüncelerini ortaya çıkarmak için uygulanmıştır. Alt yazı eğitiminin piyasada nasıl karşılık bulduğunu belirlemek için işverenlere alt yazı çevirmeni işe alım anketi uygulanmıştır. Öğrencilere uygulanan anketin tutarlılığını saptamak üzere rastgele seçilen iki üniversitede ders gözlemi yapılmış ve bu gözlemlerin bulgularına yer verilmiştir. Araştırma, Türkiye’de alt yazı çevirisi eğitimi ve yürütme biçimlerine odaklanmaktadır; bu nedenle sadece Türkiye’deki uygulamalarla sınırlıdır.