Yapı hasarları ve hasarların iyileştirilmesi üzerine bir inceleme

Abstract

Betonarme yapılar kullanım süreleri içinde değişik etkiler altında hasara uğrarlar, bu etkiler aşın yükleme, deprem ve yangın etkisi, donatı korozyonu, zararlı kimyasal ve fiziksel etkiler ve benzerleri olabilir. Hasarlar etkinin şiddetine ve türüne bağlı olarak kılcal çatlaklar, çatlaklar, dökülmeler ve bölgesel parça kopmalar şeklinde oluşabilir. Yapı hasarlarını belirlemek için yapıya bozucu olarak etkiyen etkilerin yapıda nasıl ve neden hasar oluşturduğu belirli bir sistem içersinde incelenerek bunların analizi ve değerlendirilmesi yapılır. Belirlenen hasara uygun bir onarım ve güçlendirme yöntemi seçilir. Hasarın sebebinin ve hasar düzeyinin belirlenmesi yapıda onarım, güçlendirme veya yıkma karan verilmesinde önemli bir unsur olduğu için onarım ve güçlendirme çalışmalarına da esas oluşturur. Çeşitli hasarların onanm ve güçlendirilme yöntemleri açıklanmıştır. Onarım ve güçlendirme yöntemleriyle ilgili deneyler ve uygulamalar incelenerek iyileştirme işlemlerinin etkinliği karşılaştırılmıştır. Hasarlı elemanların onarım ve güçlendirilmesinde birçok yöntem kullanılmaktadır. Bu yöntemlerden biri olan epoksi ile çelik levha yapıştırma yöntemi günümüzde yaygın olarak kullanılmaya başlamıştır. Hasar görmüş ya da dayanım ve rijitliğini yitirmiş betonarme kirişlerin güçlendirilmesinde kiriş alt ve yan yüzeylerine epoksi reçinesi ile ince çelik levha yapıştırma yöntemi kullanılmaktadır. Bu çalışmada yapılarda çeşitli hasarlar ve bu hasarları oluşturan nedenlerin tesbiti ve değerlendirilmesi, onarım ve güçlendirme yöntemleri ile ilgili bilgiler sunulduktan sonra betonarme kirişlerin çelik levha ile yapıştırılarak güçlendirilmesinin etkinliği incelenmiştir. Bu amaçla boyut ve donatılan özdeş betonarme kiriş numuneleri hazırlanarak maksimum yükle yüklenip hasar verildikten sonra epoksi reçinesi ile hazırlanmış yapıştırma harcı ile eğilme yüzeylerine ve üst yan yüzeylerine çelik levha yapıştırılıp güçlendirilerek test edilmiştir. Ayrıca iki ayrı eleman aynı yöntemle uçlarından birleştirilerek test edilmiştir. Bu yöntemle yapılan güçlendirmenin elemanın yapısal davranışı üzerine etkisi incelenmiştir. Güçlendirme levhası kesiti aynı fakat boylan farklı olan beş ayrı güçlendirme modelinde yapıştırılmış ve bunlardan en etkili güçlendirmeyi sağlayacak model araştırılmıştır. Deney elemanlarından elde edilen sonuçlar grafik ve çizelgeler halinde verilmiştir. Bu tür bir güçlendirme ile elemanların eğilme davranışı gelişmiş, dayanımları artmıştır. Güçlendirme levhalarının ucunda yapılan sargılama davranışı geliştirerek sürekliği artırmıştır.