Gelişmekte olan ülkelerde iş çevrimlerinin özellikleri ve dinamik stokastik genel denge modelleri ile tahmini: Türkiye örneği

Abstract

Gelişmekte olan ülke iş çevrimlerinin karakteristik ve istatistiki özelliklerini belirlemek, teorik modellerin oluşturulmasında ve tahmin edilmesinde kritik öneme sahiptir. Literatürde iş çevrimlerinin özelliklerini belirlemek için yapılan çalışmalarda küçük örneklemlerle analiz yapıldığı için elde edilen sonuçlar subjektif ve seçilen ülkelere bağlı olmaktadır. Bu sorunlardan kaçınmak için geniş bir örneklem oluşturularak, gelişmekte olan ülkelerin iktisadi dalgalanmalarının karakteristik ve istatistiki özellikleri, klasik ve büyüme devreleri incelenerek, tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca gelişmekte olan ülke iş çevrimlerinin arkasındaki dinamikleri ve farklı yapısal şokların iş çevrimleri üzerindeki etkilerini inceleyebilmek için, ülke spreadi ve çalışan sermaye kısıtı gibi finansal katılıkların eklendiği, reel iş çevrimi modeli tahmin edilmiştir. Bu amaç doğrultusunda kalıcı verimlilik şoku, geçici verimlilik şoku, dünya reel faiz şoku, tercihler şoku ve yurt içi harcamalar şokunun dahil edildiği model tahmin edilmiştir. Yapısal şokların iktisadi dalgalanmalara olan katkısını incelemek için varyans ayrıştırması tekniği kullanılmıştır. Modelin yapısal parametrelerini tahmin edebilmek için, Türkiye'nin 1987’nin birinci çeyreği ile 2015’in son çeyreğini kapsayan zaman aralığındaki makroekonomik verileri kullanarak, Bayesyen tahmin tekniği uygulanmıştır. Genişletilmiş reel iş çevrimi modelinin tahmininden elde edilen sonuçlara göre çıktı büyümesinde kalıcı verimlilik şoku en önemli role sahiptir. Dünya reel faiz şoku ve yurt içi harcamaları şoku iş çevrimleri üzerindeki etkisi önemsizdir. Bu sonuçlara ek olarak, modele dahil edilen finansal katılıklardan ülke spreadi ve çalışan sermaye kısıtının, hangisinin iktisadi dalgalanmalar üzerinde daha etkin olduğu araştırılmış ve ülke spreadinin iktisadi dalgalanmalar üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.