Üçüncü basamak hastane binalarında sosyal alanların tasarım kriterlerinin belirlenmesi: İstanbul örneği

Abstract

Son yıllarda, tüm bilim dalları gibi, tıp bilimi ve sağlık hizmeti de hızla gelişmektedir. Bu hızlı gelişmeler, ülkelerin sağlık sistemindeki hizmetlerin türünü ve sunum şeklini her geçen gün değiştirmektedir. Buna ek olarak, ülkelerin nüfus demografisi ve nüfusun yaşam tarzındaki değişiklik ağır ve kronik hastalıkların sayısında artışa sebep olmuştur. Ülkelerin sağlık sistemlerinde çok önemli sayılan bu ciddi hastalıkların medikal ve tedavi işlemleri üçüncü basamak hastanelerde gerçekleşmektedir. Yatılı ve akut tedaviden ayakta tedavi sistemine geçiş, sağlık hizmetindeki önemli gelişmelerden birisi sayılır. Bu gelişme, hastane yöneticilerini, hastanelerin kurumsal ve fiziki altyapısını yeni bakım sistemi için uygun hale getirmek doğrultusunda yönlendirmektedir. Bu değişiklikler sonucunda, üçüncü basamak hastaneleri özellikle kronik hastalıkların muayene, teşhis ve tedavisi gerçekleşen üçüncü basamak hastane polikliniklerini en yoğun çalışan ve kalabalık sağlık tesislerine dönüştürmüştür. Sonuç olarak, modern medikal teknoloji içeren bu sağlık tesislerini yeni şartlara uygun şekle getirmek sağlık sektöründeki önemli bir konu sayılmaktadır. Diğer sağlık tesisleri gibi, üçüncü basamak hastane polikliniklerinin hizmet kalitesine bakıldığında, bu yapıların mimarisi sunulan sağlık hizmetinin kalitesinde çok önemli role sahiptir. O nedenle bu tesislerin mimari tasarımı sadece fiziki alan organizasyonu ve sanat-tasarım ilişkisi boyutunda kalmayıp, kullanıcı memnuniyeti, kullanıcı psikolojisi ve medikal teknolojisi gibi önemli konuları da içeren daha kapsamlı bir konu haline gelmiştir. Bu tezin amacı, hastalar ve hasta refakatçilerinin üçüncü basamak hastane polikliniklerinde en çok zaman geçirdikleri sosyal alanların daha uygun şekilde yapmaları için mimari tasarım kriterlerini belirlemektir. Tezin birinci bölümünde, çalışmaya giriş yapılıp; tezin amacı, kapsamı ve yöntemi ortaya konmuştur. Tezin ikinci bölümünde; tezin konusu ile ilgili sağlık, sağlık hizmeti ve sağlık tesisleri türleri gibi temel konular ele alınmıştır. Ayrıca, sağlık tesisleri mimarisinin genel hususları ortaya konmuştur. Bu bölümde, üçüncü basamak hastane polikliniklerinin kullanıcı hasta grupları, işlevi ve türleri tanımlanmıştır. Tezin üçüncü bölümünde, üçüncü basamak hastane polikliniklerinin sosyal alanları tanımlanıp, bu alanların mimari tasarımıyla ilgili standartlar, genel hususlar ve özel konular özellikle ABD, İngiltere ve Türkiye Cumhuriyeti standartlarında incelenmiştir. Dördüncü bölümde, üçüncü basamak hastane polikliniklerinin mimari tasarımına yönelik tasarım yaklaşımları ve dünya çapında birçok konuda ileri seviyede olan üçüncü basamak hastane polikliniğinde bulunan sosyal alanların mimarisindeki tasarımlar ve çözümler incelenmiştir. Tezin beşinci bölümünde, önceki bölümlerde elde edilen bilgilerin ışığında, hastalar ve hasta refakatçilerinin görüşlerini almak üzere bir anket tasarlanıp değerlendirilmiştir. Anket sonuçlarının istatistiksel analizleri yapılıp, veriler mimari tasarımda kullanılabilecek bir biçimde sunulmuştur. Tezin altıncı bölümünde, elde edilen tüm bilgiler tartışılmış, üçüncü basamak hastane polikliniklerinin mimari tasarım kriterleri için öneriler sunulmuştur.