Sürdürülebilir havalimanı yolcu terminal binaları için ulusal ölçekte bir tasarım modeli önerisi

Abstract

Havacılık sektörü, büyük bir hızla gelişmeye devam ederken gerek uluslararası gerekse kıtalararası bütünleşmede büyük rol oynamakta, hatta öncülük etmektedir. Bilişim sektörünün ardından teknolojik gelişmelerin hem öncüsü hem de öncelikli uygulayıcısı olması dolayısı ile havalimanı yatırımları çok pahalı, alternatif kullanımı olmayan yatırımlar haline gelmiştir. Havacılık sektörünün çevreye en fazla zarar veren ulaşım sektörü olması sebebiyle, kısıtlı olan kaynakların en etkin biçimde değerlendirilmesi amacıyla ülkemiz de dahil olmak üzere dünya genelinde havalimanlarının işletmeci kuruluşları işletme etkinliklerinin verimliliğini, doğal kaynaklarının korunmasını ve sosyal sorumluluk bütünlüğünü sağlamak amacıyla sürdürülebilir yaklaşımlara yönelmektedir. Çalışma kapsamında yapılan literatür taramasında, sektörün olumsuz etkilerini azaltma yönünde yapılan çalışmaların genellikle işletme boyutunda yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Oysaki havalimanlarında çevrenin ve doğal kaynakların korunmasına ilişkin yapılacak çalışmaların, sadece işletme boyutunda değil, planlama ve yapım süreciyle beraber bir bütün olması sürdürülebilirlik hedefine ulaşmasını sağlayacaktır. Bu çalışma ile birlikte; “sürdürülebilirlik” kavramı ışığında, havalimanlarının kalbi olan terminal yapıları tasarımıyla sürdürülebilir gelişme bileşeni olarak ele alınmaktadır. Çalışma kapsamında, sürdürülebilirliği sertifika ile tescillenmiş terminaller ile otoritelerce sürdürülebilir kabul edilen terminaller incelenmiştir. Çalışmada; sürdürülebilir bir havalimanı terminal binası temin ve tesis edilmesi için tasarımcılara mevcut ve yeni terminal yapılarında sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşabilmeleri amacıyla, yönlendirici olacak kriterler tespit edilerek sıralanmıştır. Ulusal ölçekte sürdürülebilir bir tasarım modeli önerisi oluşturmak amacıyla, elde edilen bu kriterlerin, ülkemizin bölgesel ve ekonomik standartları göz önünde bulundurularak Alaçatı bölgesinde havalimanı terminal binası üzerinde örneklenmesi çalışmanın özgün yönünü güçlendirmektedir.