Partner selection model for international construction joint ventures due to host country related risk factors

Abstract

Uluslararasılaşma, özellikle son 30 yıldır süren küreselleşmeye bağlı olarak, inşaat firmalarının gündeminin ilk sıralarına yükselmiş ve dolayısıyla literatürde ilgi çeken araştırma konularından biri haline gelmiştir. Uluslararası inşaat sektörü yerel inşaat sektörü ile benzer riskler içermesinin yanı sıra, projenin gerçekleştirildiği ülkeye özgü riskleri de içermektedir. Bu koşullarda firmalar ülke risklerini azaltmak ve rekabet üstünlüğü elde edebilmek için yerel inşaat firmaları ile işbirliği kurma stratejisini gütmektedirler. Bazen de firmalar sınırlı derecede sahip oldukları çeşitli türdeki kaynakları tamamlayabilmek için farklı ülkeden yapım firmaları ile de işbirliği içine girebilmektedirler. Ortak girişimler firmalar arasında geçici bir işbirliği ortamı sağladıkları için uluslararası inşaat sektöründe popüler bir strateji haline gelmiştir. İnşaat firmaları yeni pazarlara girmenin yanı sıra ülkeye özgü riskleri paylaşmak ve gidilen ülkenin hukuki gereksinimlerini karşılamak için uluslararası ortak girişimlere katılmaktadırlar. Kısacası ortaklıklar proje ortamındaki risk ve ödüllerin paylaşılması için bir zemin oluşturmaktadır. Uluslararası ortak girişimlerin başarısı büyük ölçüde doğru ortağın seçilmesi ve ortaklık sürecinin doğru yönetilmesine bağlıdır. Ortaklık sürecindeki organizasyonel faaliyetlerin devamlılığının sağlanabilmesi ve yürütülen projenin başarılı olabilmesi için doğru ortak seçimi önem kazanmaktadır. Başarılı ortak girişimler ülke riskinin paylaşılmasını, kalitenin artmasını ve tarafların ortaklıktan değer yaratmalarını sağlar. Bu nedenle, yapım firmalarının uluslararası pazarda ortak seçimi yaparken proje gerçekleştirecekleri ülkenin pazar potansiyeli doğrultusunda olası kazanımlarının yanı sıra o ülkenin risklerini de analiz eden bir karar verme yöntemi kullanmaları önem kazanmaktadır. Proje gerçekleştirmek üzere gidilen ülkenin kendine özgü risklerini, mevcut ekonomik, politik ve sosyokültürel koşulları belirlemektedir. Bu kriterler ve bu kriterleri oluşturan alt faktörler sayısal ve sayısal olmayan verilerden oluşmaktadır. Sayısal ve sayısal olmayan verileri birlikte değerlendirebilen çok kriterli bir karar verme yöntemi söz konusu model için uygun olacağından, bu modeli oluşturmak için Analitik Ağ Sürecinin (AAS) kullanılması uygun görülmüştür. AAS nin bu çalışmada kullanılacak yöntem olarak seçilmesinin diğer nedeni ise, kararı etkileyen kriterler arasında bağlılığa ve geri beslemeye olanak tanımasıdır. Bu çalışmanın ana amacı, uluslararası ortak girşimler için ülke riski faktörüne dayalı ortak seçme modeli geliştirilmesidir. Bu çalışma sonucunda geliştirilen uluslararası yapım projelerinde ülke riski faktörüne dayalı ortak seçme modelinin ana değerlendirme kriterlerini, ülke riski (ekonomik, politik ve sosyokültürel risk) faktörleri, sektörel risk faktörleri, projeye ilişkin risk faktörleri olarak sıralayabiliriz.