Yapı ürünleri için teknolojik yenilik benimseme modeli

Abstract

Yapı sektörü için en önemli stratejik etmenler süre, maliyet ve kalitedir. Bu etmenler sektördeki rekabet ortamını tanımlayan birer boyut olarak ele alındığında, teknolojik yenilik etmeni bu üç boyutu bütünleyen bir dördüncü boyut olarak ortaya çıkmaktadır. Nitekim diğer üç boyut, teknolojik yenilikler ile tanımlanan ve sağlanan olanaklardan doğrudan etkilenmektedir. Yeni yapı ürünlerinin benimsenme oranının düşük düzeyde olması yapı sektörünün genel bir sorunudur. Bu genel sorunun nedenleri sosyo ?ekonomik etmenler, ülke koşulları (hammadde, yasa ve yönetmelikler, standartlar, teşvikler), çevresel etmenlerin yanı sıra sistematik yaklaşımlarla oluşturulmuş benimseme modellerinin olmamasından kaynaklanmaktadır. Bu çalışma kapsamında benimseme düzeyinin yükselmesini sağlayacak yapı ürünleri için teknolojik yenilik benimseme modeli oluşturulmuştur.Modelin oluşumunda öncelikle teknoloji ve yeniliğe ilişkin çeşitli tanımlar ve sınıflandırmalar yapılmıştır. Teknolojide yaşanan değişim süreci, yeniliklerin yayılımı, teknoloji seçimi, uygun teknoloji olguları incelenmiş, yapı sektöründe teknolojik yenilik kapsamındaki yaklaşımlar değerlendirilmiştir.Üçüncü bölümde teknolojik yenilik benimseme açılımı içerisinde yenilik benimseme için karar seçenekleri ve değişkenleri, gerekli nitelikler, etkileyen etmenler, yeniliği benimseyenler, teknolojik yeniliklerin kaybolma durumu araştırılmıştır. Bu çalışmada incelenen modeller, Rogers'ın, Narayanan'ın, Guynor'ın, Kamal'ın ve Davis'in modelleridir. Yenilik benimsemeye yönelik yapı sektöründe incelenen modeller sırasıyla, Tangkar ve Arditi'nin, Winch'in, Emmitt ve Yeomans'ın, Hartman vd.,'nin, Slaughter'ın ve Sexton vd.,'nin yenilik benimseme modelleridir. İncelenen benimseme modellerinde Narayanan'ın benimseme modeli ile yapı sektöründe Emmitt, Yeomans'ın ve Hartman vd.,'nin yenilik benimseme modellerine kaynak oluşturan Rogers'ın benimseme modelidir.Dördüncü bölümde, ikinci bölümde teknoloji ve yenilikle ilgili araştırmalar ve üçüncü bölümde teknolojik yenilik benimseme ve modellerin genel değerlendirmesi ile model kurgulanmıştır. Modelin kurgusunda öncelikli olarak Rogers'ın yenilik benimseme modelinde yer alan süreçler ele alınmış, diğer modellerden de yararlanılmıştır. Öneri model, Bilgi edinme, ikna olma, karar verme ve test etme süreçlerinden oluşmaktadır. Süreçler kendi içinde aşamalara ayrılmaktadır. Bu aşamaların oluşumunda IDEF0 modelleme tekniği kullanılmıştır.Beşinci bölümde, benimseme modelinin ilk ve en önemli süreci olan bilgi edinme sürecindeki aşamalarda yer alan adımlar tutkallı tabakalı ahşap ürünler üzerinde örneklenerek bu ürünlerin Türkiye koşullarında durumu değerlendirilmiştir.