Türkiye'deki halk müziği orkestralarında bateri çalım yaklaşımları

Abstract

Bir multi perküsyon seti olan baterinin, tarihsel gelişimindeki ilk dönüm noktası bas davul pedalının icadı olmuştur. Bu pedal, bir icracının hem ayağıyla bas davulu hem de elleriyle zil ve trampeti bir bütün olarak çalabilmesine imkan vermiştir. Üç uzvu farklı enstrümanlarda eş zamanlı ya da birbirinden bağımsız olarak kullanabilme olanağı, bir kişinin üç hatlı ritmik kurgular yapabilmesini sağlamıştır. Tarihsel gelişim süreci Amerika Birleşik Devletleri temelli olan baterinin erken dönem modelleri, ülkemizde I. Dünya Savaşı’nı takip eden mütareke döneminde İstanbul’un Şişli ve Pera bölgelerindeki eğlence kulüplerinde yer almaya başlamıştır. Büyük şehirlerin ardından, 1930’lu yıllardan itibaren Anadolu’da da bünyesinde bateri bulunan orkestralar kurulmaya başlanmıştır. Halk müziği ve baterinin ilk temasları Anadolu’daki bu orkestralar aracılığıyla başlamış, ancak bu temasların geniş çapta etki yaratan müzikal yaratımları 1960’lı yıllarda başlayan Anadolu Pop akımı ile ortaya konulmuştur. Anadolu Pop akımını takip eden dönemde, geleneksel halk müziği sanatçılarının albüm kayıtlarında ve canlı performanslarında da bateri kullanılmıştır. İlk olarak yabancı dans ve caz müziklerinde kullanılan baterinin, ilerleyen yıllarda Türk Halk Müziği içerisinde yer alış hikayesi, tercih edilme nedenleri ve icra pratikleri bu araştırmanın çıkış noktasını oluşturan nedenlerdir. Bu bağlamda, halk müziği orkestralarında yer alan bateristler ve diğer müzisyenler ile mülakatlar yapılarak konuya ilişkin sorular yöneltilmiştir. Mülakatlardan elde edilen verilerin yanı sıra popüler kültür, halk kültürü ve Anadolu Pop kavramları üzerinden baterinin halk müziği içerisindeki konumu ve icra pratikleri incelenmiştir.