Kentsel teknik altyapı tesislerine ilişkin ulusal coğrafi veri modeli önerisi

Abstract

Bu tez, arazi bilgi yönetimi kapsamında teknik altyapı tesislerine ilişkin yasal, fiziksel ve coğrafi veri yönetimine odaklanmaktadır. Arazi bilgi yönetimi, genellikle tapu sicili, kadastro, adres sicili gibi ulusal sicil veya bilgi sistemleri tarafından sağlanır. Ülkemizde, altyapı tesislerine ilişkin hak ve kısıtlılıklar ile konumlarının kaydedildiği resmi envanterler veya siciller bulunmamaktadır. Teknik altyapı tesislerine ait konumsal veri, veriyi üreten kuruşlar tarafından yönetilmektedir. Bu verilerin farklı kuruluşlar arasında paylaşımı ve değişimi resmi süreçlere bağlanmamıştır ve standart bir yapıdan yoksundur. Bu nedenle, teknik altyapı tesislerine ait projelendirme, inşaat ve bakım süreçlerinin planlanması ve uygulanmasında koordinasyon sağlanamamakta, ekonomik kayıplar meydana gelmektedir. Bununla beraber, ülkemizdeki kadastral sistem, teknik altyapı tesislerini içermemekte; bu tesisler yalnızca özel mülkiyete konu parsellerin altından veya üzerinden geçirilmesiyle kurulan irtifak hakkı ile temsil edilmektedir. Bu yaklaşım tesislerin konumlarını kaydetmeyi hedeflememektedir. Ayrıca, özellikle kent içlerinde kamunun ortak kullanımına bırakılmış alanları yoğun biçimde kullanan teknik altyapı tesisleri kadastral sistemde temsil edilmemektedir. Geçmişte bu tesislerin de kamu malı sayılması nedeniyle benimsenen bu yaklaşım, günümüzde birçok altyapı faaliyetinin özelleşmesiyle, teknik altyapı tesislerinin kadastral sisteme dahil edilmesini zorunlu kılmıştır. Bu tezde, teknik altyapı tesislerine ait yasal, fiziksel ve coğrafi verilerin farklı kuruluşlar arasında paylaşım süreçlerini iyileştirmeye yönelik bir yaklaşım geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, teknik altyapı tesislerinin kadastral sisteme dahil edilmesi için bir yaklaşım önerilmekte, teknik altyapı tesislerine ait fiziksel, yasal ve coğrafi verilerin paylaşımına yönelik coğrafi veri altyapısı bağlamında bir veri değişim modeli sunulmaktadır.