Kaynak dikişleri için muayene planlarının çıkarılmasındaki esaslar

Abstract

Kaynaklı imalatlar günümüzde, basınçlı kaplar, kazan, vinç, köprü, boru hatları ile otomotiv ve savunma sanayi gibi birçok sektörde yaygın olarak kullanılmaktadır. Kaynak işlemleri hem üretim maliyetini, hem de ürünün kalitesini ve performansım önemli ölçüde etkilediğinden, imalatın her aşamasında uygun yöntemlerle muayene edilmelidir. Ürünlerde sürekli ve yüksek kalite sağlanmak hedeflendiğinden, tahribatsız muayene yöntemlerinin kalite kontrol stratejilerindeki önemi her geçen gün artmaktadır. Bu çalışmada kaynak dikişlerinin muayenesinde kullanılan radyografik, ultrasonik, manyetik parçacık, penetrant sıvı ve gözle muayene yöntemleri temel prensipler çerçevesinde ele alınmış, bu yöntemler içerisinde sanayide % 80-90 oranında kullanılmakta olan radyografik muayene metodu ağırlıklı olarak incelenmiştir. Bu metodun kaynak dikişi muayenesinde ağırlıklı olarak kullanılmasının nedeni, hata tespitinin kesinliği ve belgelenmesi ile ultrasonik, manyetik parçacık ve penetrant sıvı muayene metotlarına karşı üstünlüğüdür. Diğer bir yöntem olan ultrasonik muayene metodu ise konstrüksiyonun radyografik muayeneye izin vermediği hallerde, çatlak tespitinde, hata derinliğinin belirlenmesinde ve maliyetinin düşüklüğü nedeniyle kullanılır. Penetrant Sıvı, Gözle Muayene ve Manyetik Parçacık muayene metotlarına ise kaynak dikişinin yüzey hatalarının (manyetik de yüzey ve yüzeye yakın) tespiti ve doğrulanması amacıyla kullanıldıklarından kısaca değinilmiştir. Tahribatsız muayeneler için kullanılan muayene planlan belirli bir sıra takip eder. Planda önce kaynak dikişlerinin % kontrol miktarlarının oluşturulması, muayene metodunun seçimi, muayene metodu radyografi ise kullanılacak radyasyon kaynağının, ışınlama doğrultusu ve mesafesinin belirlenmesi, film ve penetremetre seçimi ile filmlerin kabul muayenesi ve filmde görülen kaynak dikişi hatalarının tespiti, eğer ultrasonik yöntem kullanılacak ise prob açısı ve muayene tekniğinin seçimi ve diğer parametrelerin belirlenmesi ayrı ayrı incelenmiştir. Bu konuda farklı çaplardaki boru kaynaklan ve bir basınçlı kap üzerindeki kaynak dikişi birleştirmelerine uygulanacak tüm tahribatsız muayene yöntemlerine ait örnek planlar verilmiştir.