Tüketicilerin organik gıda satın alma niyetiyle ilişkili faktörler

Abstract

Tüketim davranışlarının değişmesiyle, gıda tüketimi alışkanlıkları da daha kapsamlı olarak ele alınmaya başlamıştır. Daha sağlıklı ve sürdürülebilir gıda tüketme ihtiyacı, organik gıdalara yönelik ilginin artmasını sağlamıştır. Bu çerçevede bu tez çalışması bütüncül bir bakış açısı ile hem organik gıda satın alma niyeti ile ilişkili faktörleri hem de organik gıda satın almayı engelleyen sebepleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın birinci amacı, ilk olarak nitel araştırma yoluyla organik gıda satın almanın önündeki engellerin ortaya çıkarılması, organik gıda hakkında bilgi edinilen kaynakların sorgulanması, organik gıda kelimelerinin yarattığı çağrışımların incelenmesi, gıdanın organik olduğuna dair işaretlerin neler olduğu ve organik gıda tüketen kişilerin profilinin nasıl görüldüğünün araştırılması amaçlanmıştır. İkinci aşamada ise ama nicel araştırma ile organik gıda satın alma niyeti ile ilişkili faktörleri belirlemektir. Buna yönelik olarak, tüketim değeri teorisi, literatürde organik gıda tüketiminin temel motivasyonları olan sağlık bilinci ve çevre dostu yaşama eğilimi ile genişletilmiştir. Araştırmanın nicel bölümünün analizi için 443 ölçülebilir anket elde edilmiş ve analize dahil edilmiştir. Araştırma kapsamında güvenirlik analizi, keşfedici faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal modelin yol analizi uygulanmıştır. Sonuçlara göre; sağlık bilinci, çevre dostu LOHAS (sağlıklı ve sürdürülebilir yaşam tarzı) eğilimi, algılanan duygusal değer ve algılanan sosyal değer organik gıda satın alma niyeti ile anlamlı ve pozitif ilişkilidir. Ayrıca, çevre dostu LOHAS eğilimi ve sağlık bilinci, organik gıdada algılanan değerin tüm boyutlarıyla anlamlı ve pozitif ilişkilidir. Çevre dostu LOHAS eğilimi ile en yüksek ilişki katsayısına sahip algılanan değer boyutu duygusal değerken, sağlık bilinci ile en yüksek ilişki katsayısına sahip algılanan değer boyutu işlevsel değerdir. Çalışmanın organik gıda tüketimine, organik gıda satın alımının değişen yönüne, özellikle de organik gıdanın duyusal yanına da dikkat çekerek gıda pazarlaması ve organik gıda literatürüne katkı sağlaması beklenmektedir.