Öğretmenlerde psikolojik dayanıklılığın duygusal zekâyla, pozitif öğretmen özellikleriyle ve demografik değişkenlerle ilişkisi

Abstract

Bu araştırmanın amacı öğretmenlerde psikolojik dayanıklılığın duygusal zekâ, pozitif öğretmen ve demografik değişkenlerle ilişkisini incelemektir. Araştırmanın alt amaçları: 1. Öğretmenlerin psikolojik dayanıklılıklarını, pozitif öğretmen özellikleri ve duygusal zekâ anlamlı bir şekilde açıklamakta mıdır? 2. Öğretmenlerin psikolojik dayanıklılık düzeyleri, cinsiyete göre anlamlı bir şekilde farklılaşmakta mıdır? 3. Öğretmenlerin psikolojik dayanıklılık düzeyleri, medeni duruma göre anlamlı bir şekilde farklılaşmakta mıdır? 4. Öğretmenlerin psikolojik dayanıklılık düzeyleri, eğitim düzeyine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmakta mıdır? Araştırmaya 2018– 2019 Eğitim-Öğretim yılı içerisinde çeşitli kademelerde görev yapan 153’ü kadın ve 96’sı erkek olmak üzere toplam 249 öğretmen katılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni olan psikolojik dayanıklılığı ölçmek için ‘Yetişkinler için psikolojik dayanıklılık ölçeği’, araştırmanın bağımsız değişkenleri olan duygusal zekâ ve pozitif öğretmeni ölçmek için ‘ duygusal zekâ özelliği ölçeği’ ve ‘pozitif öğretmen ölçeği’ kullanılmıştır. Demografik değişkenlerin belirlenmesi için araştırmacı tarafından geliştirilen ‘kişisel bilgi formu’ kullanılmıştır. Bu çalışma ilişkisel tarama modeline uygun olarak yapılmıştır. Çalışmada değişkenler arasındaki ilişkiler, çoklu regresyon analizi tekniği ve bağımsız gruplar için t-testi tekniği ile analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, öğretmenlerin psikolojik dayanıklılıklarını duygusal zekâ ve pozitif öğretmen özelliklerinin anlamlı bir şekilde açıkladığı bulunmuştur (R =.565, R² = .319, F = 57.738, p < .001). Ayrıca pozitif öğretmen (β= .129, p < .05) ve duygusal zekânın (β= .522, p < .01) ise pozitif yönde psikolojik dayanıklılığı anlamlı düzeyde yordadığı görülmektedir. Duygusal zekâ, pozitif öğretmen birlikte psikolojik dayanıklılıktaki varyansın %31’ini açıklamaktadır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin duygusal zekâ ve pozitif öğretmen özellikleri yükseldikçe onların psikolojik dayanıklılık düzeylerinin de yükseldiği sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan öğretmenlerin psikolojik dayanıklılık düzeylerinin, cinsiyet, eğitim düzeyi ve medeni durum açısından anlamlı ve önemli düzeyde farklılaşmadığı sonucuna varılmıştır. Araştırma bulguları, öğretmenlerin psikolojik dayanıklılıkları açısından duygusal zekâlarının yükseltilmesi gerektiğini göstermiştir.