Hisse senedi piyasaları arasındaki volatilite yayılımı ve makroekonomik temelleri: DCC-MIDAS yaklaşımı

Abstract

Bu doktora tez çalışmasında, G7 ve BRICS+T ülkelerinin hisse senedi piyasaları arasındaki volatilite yayılımını belirleyen makroekonomik faktörler analiz edilmiştir. İlk aşamada, ülkelerin günlük hisse senedi piyasa getirileri arasındaki dinamik koşullu korelasyon 1 Ocak 2002-19 Eylül 2018 döneminde DCC-MIDAS (Dynamic Conditional Corelation-Mixed Data Sampling) metodu kullanılarak tüm ülke çiftleri için kısa dönemli (günlük) ve uzun dönemli (çeyreklik) bileşenlerine ayrılmıştır. İkinci aşamasında ise DCC-MIDAS modellerinden elde edilen çeyreklik frekanslı uzun dönemli dinamik koşullu korelasyonlar ile ülkeler arasındaki ekonomik-finansal yakınlığı temsil eden çeyreklik makroekonomik değişkenler kullanılarak hisse senedi piyasaları arasındaki etkileşimin nedenleri Ocak 2006-Ağustos 2018 döneminde araştırılmıştır. Bu aşamada Sistem GMM (Generalized Method of Moments) modeli kullanılmıştır. Tahmin sonuçlarına göre, G7 ülkelerinin hisse senedi piyasa getirileri arasındaki uzun dönemli dinamik koşullu korelasyonu açıklayan en önemli faktörlerin ülke ekonomileri arasındaki faiz oranı farkları, enflasyon oranı farkları ve 5 yıllık CDS risk primi farkları olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, G7 ve BRICS+T ülkelerinin hisse senedi piyasa getirileri arasındaki uzun dönemli dinamik koşullu korelasyonu açıklayan en önemli faktörlerin ise ülke ekonomileri arasındaki GSYH büyüme oranı farkları, 5 yıllık CDS risk primi farkları ve faiz oranı farkları olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu tez çalışmasında ayrıca, günlük frekanslı Türkiye hisse senedi piyasa volatilitesinin yavaş hareket eden uzun dönemli bileşeninin aylık makroekonomik göstergelerle ilişkisi analiz edilmiştir. Bu amaçla, ilk olarak BIST100 endeksinin uzun dönemli volatilitesi GARCH-MIDAS yöntemiyle tahmin edilmiştir. Ardından, Ocak 2004- Aralık 2018 döneminde BIST100 endeksinin uzun dönemli oynaklığının makroekonomik faktörlerle ilişkisi otoregresif dağıtılmış gecikme (ARDL) modeli tahmin edilerek incelenmiştir. Tahmin sonucunda, BIST100 endeksinin uzun dönemli volatilitesini etkileyen en önemli makroekonomik faktörün döviz kuru olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte bankalar arası faiz oranı, 5 yıllık CDS risk primi ve S&P500 volatilitesi ile BIST100 endeksinin uzun dönemli volatilitesi arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu görülmüştür. Son olarak, reel sektör güven endeksindeki artışların BIST100 endeksinin uzun dönemli volatilitesini düşürdüğü sonucuna ulaşılmıştır.