Eşinden şiddet gören ve görmeyen çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişilik özelliklerinin, ruh sağlığı sürekliliklerinin ve toplumsal cinsiyet rollerinin incelenmesi

Abstract

Araştırmada, çalışan kadınların eşinden gördükleri şiddetin ve yakınlarından aldıkları sosyal desteğin çok yönlü eylemli kişilik, ruh sağlığı sürekliliği ve toplumsal cinsiyet rolleri düzeylerini anlamlı bir biçimde yordayıp yordamadığı incelenmiştir. Ayrıca, araştırmada eğitim ve gelir düzeylerine göre çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişilik, ruh sağlığı sürekliliği ve toplumsal cinsiyet rollerinin anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği de incelenmiştir. Araştırma, karşılaştırmalı betimsel ve nedensel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu 695 çalışan kadın oluşturmuştur. Araştırmada gerekli verileri elde etmek için “Aile İçi Kadına Yönelik Şiddet Ölçeği”, “Çok Yönlü Eylemli Kişilik Ölçeği”, “Ruh Sağlığı Sürekliliği Kısa Formu”, “Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği” ve “Kişisel Bilgiler Formu” kullanılmıştır. Veriler, çözümlenirken SPSS21 Paket Programı’ndan yararlanılmıştır. Araştırmada, öncelikle çalışan kadınların eşinden şiddet görme, çok yönlü eylemli kişilik, ruh sağlığı sürekliliği ve toplumsal cinsiyet rolleri düzeyleri ile yüzdelik değerleri hesaplanmıştır. Araştırmada, çalışan kadınların eşinden gördüğü şiddetin ve yakınlarından aldıkları sosyal desteğin çok yönlü eylemli kişilik, ruh sağlığı sürekliliği ve toplumsal cinsiyet rolleri düzeylerini anlamlı bir biçimde yordayıp yordamadığını belirleyebilmek için Doğrusal Regresyon Analizi yapılmıştır. Ayrıca, araştırmada eğitim ve gelir düzeylerine göre çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişilik, ruh sağlığı sürekliliği ve toplumsal cinsiyet rollerinin anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirleyebilmek için MANOVA-Wilks’ Lambda(λ) Testinden yararlanılmıştır. Farklılığın nereden kaynaklandığını belirleyebilmek için Diskriminant (Ayırıcı) Analiz Testi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, çalışan kadınların %61.2’sinin eşinden gördüğü şiddet düzeyleri düşük; %38.2’sinin ise yüksek bulunmuştur. Çalışan kadınların %51.2’sinin çok yönlü eylemli kişilik düzeyleri düşük; %48.8’inin ise yüksek bulunmuştur. Çalışan kadınların %44.6’sının ruh sağlığı sürekliliği düzeyi düşük; %55.4’ünün ise yüksek bulunmuştur. Çalışan kadınların %47.5’inin geleneksel toplumsal cinsiyet rollerine sahip oldukları; %52.3’ünün ise eşitlikçi toplumsal cinsiyet rollerine sahip oldukları bulunmuştur. Araştırmanın sonucunda, eşinden şiddet görme değişkeninin, çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişiliklerinin (öz yeterlilik, öz saygı, iç denetim odağı ve yaşam amaçları) anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Araştırmanın sonucunda, eşinden şiddet gören çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişilik özellikleri puan ortalamasının, eşinden şiddet görmeyen kadınlarınkinden anlamlı düzeyde daha düşük olduğu bulunmuştur. Araştırmanın sonucunda, eşinden şiddet görme değişkeninin, çalışan kadınların ruh sağlığı sürekliliklerinin (duygusal, sosyal ve psikolojik iyi olma) anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Araştırmanın sonucunda, eşinden şiddet gören çalışan kadınların ruh sağlığı sürekliliği puan ortalamasının, eşinden şiddet görmeyen kadınlarınkinden anlamlı düzeyde daha düşük olduğu bulunmuştur. Araştırmanın sonucunda, eşinden şiddet görme değişkeninin, çalışan kadınların toplumsal cinsiyet rollerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Araştırma sonuçları, eşinden şiddet gören çalışan kadınların, toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin geleneksel tutuma sahip olduğunu gösterirken eşinden şiddet görmeyen çalışan kadınların, toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin eşitlikçi tutuma sahip olduğunu göstermiştir. Araştırmanın sonucunda, sosyal desteğe sahip olmak değişkeninin, çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişiliklerinin (öz yeterlilik, öz saygı, iç denetim odağı ve yaşam amaçları) ve ruh sağlığı sürekliliklerinin (duygusal, sosyal ve psikolojik iyi olma) anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Araştırmanın sonucunda, sosyal desteğe sahip olan çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişilik özellikleri puan ortalaması ve ruh sağlığı sürekliliği puan ortalaması, sosyal desteğe sahip olmayan çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişilik puan ortalamasından ve ruh sağlığı sürekliliği puan ortalamasından anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Ancak, araştırmanın sonucunda, sosyal desteğe sahip olmak değişkeninin, çalışan kadınların toplumsal cinsiyet rolleri tutumlarının (geleneksel ya da eşitlikçi) anlamlı bir yordayıcısı olmadığı bulunmuştur. Araştırmanın sonucunda, eğitim düzeyine göre çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişilik, ruh sağlığı sürekliliği ve toplumsal cinsiyet rolleri puan ortalamalarının anlamlı olarak farklılık gösterdiği ortaya konulmuştur. Lisansüstü program mezunu olan kadınların çok yönlü eylemli kişilik özellikleri puan ortalaması ve toplumsal cinsiyet puan ortalaması en yüksek çıkmıştır. Ortaokul mezunu olan kadınların ruh sağlığı sürekliliği puan ortalaması en yüksek çıkmıştır. Araştırmanın sonucunda, ekonomik gelire göre çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişilik, ruh sağlığı sürekliliği ve toplumsal cinsiyet rolleri puan ortalamalarının anlamlı olarak farklılık gösterdiği ortaya konulmuştur. Ekonomik geliri yüksek olan çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişilik, ruh sağlığı sürekliliği ve toplumsal cinsiyet rollerinden eşitlikçi rol puan ortalamaları en yüksek çıkmıştır. Araştırmanın bulguları, ilgili alan yazın ışığında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.