İş yeri inovasyonunun bir örneği olarak uzaktan çalışmanın iş-yaşam dengesine etkisi: Çalışan anneler üzerine bir araştırma

Abstract

Teknolojinin getirdiği yenilikler iş yerindeki çalışma ortamını değiştirmekte, yeni teknolojiler ve iletişim araçları çalışanların ofisten uzakta işlerini yürütebilmesine olanak tanımaktadır. Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de gittikçe artan bu yeni çalışma yönteminin çalışan annelerin iş-yaşam dengesi üzerindeki etkilerini incelemektir. Yazında iş-yaşam dengesi üzerine çalışan annelerin yaşadıkları sorunlardan hareketle örneklem seçiminde çalışan anneler tercih edilmiştir. Örneklemin oluşturulmasında öncelikle uzaktan çalışma yöntemine geçen kurumlara ulaşılarak çalışan annelerle iletişime geçilmiş ve kartopu örnekleme tekniği kullanılmıştır. Çalışan annelerin bireysel deneyimlerine ulaşılabilmek için nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Türkiye'de farklı sektörlerde uzaktan çalışma yöntemine geçen kurumlarda çalışan 16 anne ile 12.03.2019 - 27.06.2019 tarihleri arasında mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Çalışanlardan edinilen demografik form, mülakat esnasında tutulan ses kayıtları ve mülakat notları birkaç kez gözden geçirilerek belirli temalar ortaya çıkarılmıştır. Mülakatlar neticesinde uzaktan çalışmanın, çalışan annelerin iş-yaşam dengelerini iyileştirdiği ortaya konmuştur. Bulgularda, yoldan tasarruf edilen zaman ile çocuğa ayrılan zaman faktörü ön plana çıkmıştır. Bunun yanı sıra fiziksel rahatlık, ev işlerine ayrılan zaman, daha verimli, motive ve konsantre çalışabilme gibi hem kişisel hem işe yönelik bulgulara rastlanmıştır. Uzaktan çalışma gerçekleştirilirken yapılan iş, uzaktan çalışılan gün sayısı, uzaktan çalışma mekanı tercihinde çocuğun yaşı, evde olmaması ile aile ve bakıcı desteği gibi konular belirleyici olmaktadır. Uzaktan çalışma üzerine Türkiye'deki akademik çalışmaların azlığı ve iş yerindeki teknolojik dönüşümlerin iş-yaşam dengesindeki etkilerine çalışan anne gözüyle bakılması ile bu çalışmanın yazına katkı sağlaması beklenmektedir. Mülakata katılan çalışanlara sağlanan uzaktan çalışma organizasyonel bir dönüşüm sonucunda gerçekleşmiştir ve iş yeri inovasyonundan bahsedebilmek için bu çalışma yönteminin daha önce uygulanmamış olan kurumlarda uygulanması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: İş-yaşam dengesi, çalışan anneler, uzaktan çalışma, iş yeri inovasyonu