Dünyada ve Türkiye'de erozyon

Abstract

Dünya yüzeyini kaplayan toprak tabakası son derece yavaş meydana gelmesine karşılık süratle ortadan kalkabilmektedir. Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de toprak kaybının en önemli nedeni ero2yondur. Arazi eğimi, iklim, bitki örtüsü ve toprak özelliklerinin etkileşimi sonucu oluşan doğal erozyonun yanı sıra, insanın çeşitli nedenlerle doğaya müdahalesi erozyonu bir afet niteliğine dönüştürebilmektedir. Baraj yapımı, akarsuların farklı şekillerde düzenlenmeleri denize ve kumsala taşınan kati madde üzerinde ciddi bir etkiye sahiptir. Erozyonun büyük bir kısmı ise kıyılarda meydana gelmektedir. 8333 km'lik kıyı şeridine sahip ülkemizde kıyı erozyonu belli başlı sorunlardan biridir. Kıyılardaki faaliyetler arttıkça sahil-deniz dengesi bozulmakta ve dalgaların yıkıcı etkileri çoğalmaktadır. Değişen denge nedeniyle kıyı erozyonu oluşması, kıyı çizgisinin değişmesi şeklinde problemler ortaya çıkmaktadır. Bu problemlerin büyüklüğü bölgenin iklimine, coğrafî ve jeolojik yapısına bağlıdır. Son yıllarda kıyıların korunması ve geliştirilmesi çalışmalarına verilen önem artmıştır. Erozyon probleminin oldukça önemli olmasından dolayı yapılan bu çalışmanın 1. Bölümünde toprak erozyonu ve kıyı çizgisi erozyonu kısaca tanımlanarak konuya giriş yapılmıştır. 2. Bölümde toprak erozyonu geliştirilerek, tiplerinden bahsedilmiş ve erozyon prosesinin oluşumunun fiziği ve dinamiğine değinilmiştir,, 3. Bölümde kıyı erozyonu tanımlanarak oluşumuna sebep olan etkenlerden bahsedilmiştir. Meksika Körfezi'ne kıyısı bulunan Amerikan eyaletlerinde ve Avrupa kıtasında meydana gelen kıyı erozyonu problemleri örnekler verilerek gelişmiş ülkelerde kıyı erozyonunun boyutları, nedenleri ve kontrolüne yönelik yaklaşımlar ele alınmış, kıyı ve kıyı çizgisi erozyonu için önerilen sert ve yumuşak teknikler ile son zamanlarda oldukça gelişen analitik ve sayısal modellere yer verilmiştir. 4. Bölümde Türkiye'deki toprak kaybı ve örneklerle kıyı erozyonu anlatılmıştır. 5. Bölümde ise yapılan literatür taramasından elde edilen sonuçlar, Amerika, Avrupa ve Türkiye ölçeğinde özetlenerek tartışılmıştır.