Agglomeration economies and geographic distribution of manufacturing industries in Turkey

Abstract

Ekonomik aktivite ve endüstrilerin büyük bir kısmının mekan içinde eşit dağılmadığı, belirli bölgelerde kümelenme gösterdiği hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde genel olarak gözlemlenen bir olgudur. Türkiye, gelişmekte olan bir ülke olarak bölgeleri arasında ekonomik aktivitenin dağılımı anlamında eşitliksiz bir yapı sergilemektedir, özellikle imalat sanayi istihdamı doğu ve batı bölgeleri arasında göze çarpan bir farklılaşma mevcuttur. Bu çalışma, TÜİK tarafından sağlanan mikro verileri kullanarak 2003-2008 dönemi için Türk imalat sanayindeki yığılma örüntüsünü ölçerek değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yığılma ölçümünde Ellison and Glaeser (1997) (EG) tarafından önerilen, firmaların gözlemlenen dağılımı ile rassal dağılımı arasındaki karşılaştırmaya dayanarak elde edilen yığılma endeksini kullanmaktadır. Bunun yanında coğrafi yoğunlaşma ölçümlerini teori tarafından öne sürülen yığılma kuvvetleri ile ilişkilendirmektedir. Çalışmanın ana bulgusu, Türk imalat sanayinin gelişmiş ülkelere oranla ortalamanın üzerinde bir yığılma gösterdiğidir. Ayrıca, düşük teknolojili ve geleneksel endüstrilerin daha yüksek düzeyde yığılma gösterdiği olgusu Türkiye için de geçerli olmaktadır. Çalışma aynı zamanda, yığılmanın ardındaki faktörleri teorilerin öne sürdüğü hipotezlere dayanarak test etmeyi amaçlamaktadır. Bununla ilgili temel bulgu Yeni Ekonomik Coğrafya yaklaşımının belirttiği gibi taşımacılık maliyetlerinin endüstriyel yığılmalar üzerinde önemli bir etkisinin olduğudur. Bu çalışma iki yönden var olan literatüre katkıda bulunmaktadır. Birincisi, incelenen dönem yığılma çerçevesi içinde daha önceki çalışmalar tarafından analiz edilmemiştir, bu bağlamda çalışma Türkiye imalat sanayinin yığılma örüntüsüne 2000 sonrası dönem için ışık tutmaktadır. İkincil olarak da Türk imalat sanayindeki yığılmayı ölçmek için mikro veri kullanarak EG endeksini ilk kez hesaplama girişiminde bulunmaktadır.