Metro istasyonlarının kentsel mekan olarak düzenlenmesinde tasarım kriterleri

Abstract

Metro istasyonları kamusal mekan niteliği taşıyan, toplumun ortak gereksinmeleri ve kullanımları için ayrılmış ve düzenlenmiş, tüm toplum bireylerinin yararlanabileceği kentsel kapalı mekanlardır. Metro istasyon mekanlarını kullanıcılar için daha çekici ve ilginç hale getirmek ve istasyonun kentsel mekan olarak algılanmasını sağlamak amacıyla çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmada kentsel mekanın algılanmasındaki fiziksel öğeler olan biçim, doku, renk, aydınlatma, kent mobilyaları ve yönlendirme sistemleri ile ilgili kuramsal yaklaşımlar incelenmiştir. Konuya ilişkin elde edilen kuramsal bilgilerin mimari ölçekteki detaylı verileri değerlendirilmemiş, çalışmanın amacı doğrultusunda konu kentsel tasarım ölçeğine taşınmıştır. Kentsel mekanın algılanmasındaki fiziksel öğelere yönelik edinilen bilgi birikiminin, yeraltı metro istasyon mekanlarında yapılacak kentsel tasarım çalışmalarında nasıl kullanılması gerektiği araştırılmıştır. Yeraltı istasyon mekanını oluşturan fiziksel öğeler, dünya örnekleri beraberinde, değerlendirilmiştir. Bu öğeler çalışmada, metro istasyonu ve yakın çevresindeki dış mekanların ve istasyon kapalı mekanının üzerindeki etkileri yönüyle irdelenmiştir. İrdelenen metro istasyonu tasarım örnekleri, yurtdışından elde edilen kaynaklar ve fotoğraf çalışmaları doğrultusunda, yabancı örnek ağırlıklı olarak yer almıştır. İstasyon mekanları ile ilgili görsel olarak karşılaştırma yapılabilmesi için ise İstanbul metrosu ve istasyonlarını içeren örneklere yer verilmiştir. Yeraltı metro istasyonlarında yapılacak olan kentsel tasarım çalışmalarında dikkate alınmak ve tasarım rehberi çalışmalarında yararlanılmak üzere bir yaklaşım oluşturulmuş ve uygulamalara yansıtılabilecek tasarım kriterleri belirlenmiştir.