Sosyal piyasa ekonomisi ve krizler

Abstract

1980’lerden itibaren hakim iktisat ideolojisi neo-liberal iktisattır. Devletin ekonomideki ağırlığının azaltılması düşüncesine dayanan bu akımın geçerliliği 2008 yılında yaşanan krizle birlikte değişmeye başlamış, buna ilaveten ülkelerde izlenen iktisat politikaları da önemli ölçüde değişim göstermiştir. Türkiye dahil birçok ülke, 2008 sonrasında gelenekselin dışında politikalar izleyerek krizin etkilerini bertaraf etmeye çalışmışlardır. Bu politikalar daha çok sosyal piyasa ekonomisi veya devlet kapitalizmi çizgisinde cereyan etmiştir. 2008 krizinin ülkelerin izledikleri iktisat politikalarında bu tür bir değişime neden olup olmadığı sorusu, incelemeye değer bir husustur. Bu amaçla çalışmada 2008 krizi sonrasında Almanya, İsveç, Birleşik Krallık ve Türkiye'nin izlediği politikalarda sosyal piyasa ekonomisi yönünde bir yakınsama olup olmadığı hususu değerlendirilmeye çalışılmıştır. “Temel Bileşenler Analizi” aracılığıyla 2003, 2008 ve 2013 yılları için oluşturduğumuz sosyal piyasa ekonomisi endeks değerleri, Almanya ve İsveç’in sosyal piyasa ekonomisine yakınsadığı, Birleşik Krallık ve Türkiye'nin ekonomi politikalarının ise sosyal piyasa ekonomisine yakınsamadığını, aksine 2003 yılından sonra sosyal piyasa ekonomisinden bir nebze uzaklaştığını göstermiştir. Bu bulgular Almanya ve İsveç’in küresel finans krizinden Birleşik Krallık ve Türkiye’ye kıyasla daha az etkilenmesinin ana nedeninin sosyal piyasa ekonomisine olan yakınlıkları olduğunu göstermiştir.