Batı’daki popüler kültür tartışmalarının Türkiye’deki müzik sosyolojisi çalışmalarına etkisi: Bir literatür sınıflandırma denemesi

Abstract

Popüler müzik gerek popüler kültür araştırmalarının gerekse müzik sosyolojisinin en temel çalışma konularından biridir. Özellikle müzik sosyolojisi, farklı konuları da içermesine karşın, popüler müzik çalışmalarıyla özdeş hale gelmiştir. Bu durum Batı’da olduğu kadar Türkiye’deki müzik sosyolojisi çalışmaları için de geçerlidir. Gökalpçi paradigmanın hâkim olduğu erken dönem müzik tartışmaları dışarıda bırakıldığında, son otuz yılın müzik sosyolojisi çalışmaları popüler müzik çalışmaları etrafında yoğunlaşmıştır. Bu açıdan Türkiye’deki popüler müzik tartışmalarını topluca değerlendirmek, müzik sosyolojisinin Türkiye’deki serüveni hakkında genel bir fikir vermektedir. Bu çalışma, en temelde, Batı’daki popüler kültür kuramlarının Türkiye’deki müzik sosyolojisi tartışmalarına nasıl etki ettiğini anlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca, Osmanlı’dan Türkiye’ye kültürün dönüşümü Doğu-Batı çatışması bağlamında ele alınırken, bu dönüşümün Batılı kavramlarla açıklanmasının yarattığı “sorunlar” da yine çalışmanın kapsamı içinde değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, Türkiye’de popüler müzik tartışmalarındaki tema ve sınıflandırmaların Batı’daki tartışmalardan ne ölçüde ve niçin farklılaştığı da açıklanmaya çalışılmıştır. Popüler müzik alanında Türkiye’de yapılmış çalışmaların önemli bir bölümüne yer verilmekle birlikte, Türkiye’de bu alandaki geniş literatürün tamamına erişmek mümkün olamayacağı için tartışılan bağlamı açıkça ortaya koyacak eserlere yoğunlaşılmıştır. Yapılan bu literatür çalışmasıyla, popüler müzik alanındaki tartışmaları teorik yaklaşımları ile sınıflandırmak hedeflenmektedir. Bu sınıflandırma ile popüler kültür alanındaki ana eğilimlerin Türkiye’deki popüler müzik çalışmalarına etkisi görülebilecektir.