EU-Russia strategic relations: A gas issue

Abstract

Bu yüksek lisans tezi Soğuk Savaş, Soğuk Savaş sonrası ve 2014 Ukrayna krizi sonrası dönemlerindeki Avrupa Birliği-Rusya gaz ilişkilerini değerlendirmektedir. Bu tezin amacı Rusya ve Avrupa arasındaki stratejik gaz/enerji ilişkilerini tarihsel süreci değerlendirerek kavramak, gaz/enerji ilişkilerinin temel dayanaklarını tespit etmek ve Soğuk Savaş sonrasındaki değişimini incelemektir. Bu çalışmanın bulguları Brüksel ve Moskova arasındaki enerji diyaloglarının farklı dönemlerde farklı özellikler taşıdıklarını göstermektedir. Enerji diyaloğundaki yaklaşımların değişimlerine rağmen taraflar arasındaki bu diyalog başlangıcından bu yana karşılıklı bağımlılık temeline dayanmıştır. Araştırmanın 1. Dönemi 1913-1991 yıllarını kapsamaktadır. Bu dönemin sonucunda taraflar arasındaki gaz ilişkilerinin Soğuk Savaş dönemindeki düşmanca atmosfere rağmen ticari ortaklığa dayalı olduğu kanısına varılmıştır. Başka bir deyişle, taraflar birbirleriyle çoğunlukla ticaret nedeniyle etkileştiği sonucu çıkarılmıştır. 1. Dönem süresince Sovyetler Birliği’nin (Rusya’nın) güvenilir bir gaz tedarikçisi imajını inşa ettiği görülmüştür. Sonraki dönemde — 1991-2014 yılları arasında — taraflar arasındaki mevcut ticari ortaklığın stratejik ortaklık olarak değişime uğradığı gözlemlenmektedir; bununla birlikte Rusya’nın güvenilir gaz satıcı imajının zedelendiği belirlenmiştir. Buna rağmen bu dönemde Avrupa’nın Rusya’ya karşı politikasının “Öncelikli Rusya” yaklaşımına dayandığı tespit edilmiş ve bu yaklaşımın sonucunda sözde “Yeni Avrupa” (Orta ve Doğu Avrupa) ülkelerinin çıkarları göz ardı edilmiştir. Ancak 2014 Ukrayna krizinin ortaya çıkmasıyla birlikte Brüksel bu “Öncelikli Rusya” yaklaşımını sorgulamaya başlamıştı. Böyle bir sorgulama 3. Dönemin başlamasının habercisi olabilir. Ve bu durumda AB Rusya’ya olan “Öncelikli Rusya” yaklaşımını “Öncelikli Doğu Avrupa” yaklaşımıyla değiştirmeye çalışabilir.