İstanbul'un Çatalca ilçesi üzerine halkbilimsel bir araştırma

Abstract

Binlerce yıllık bir yerleşke olan Çatalca, coğrafi konumu, tarımı ve su kaynakları açısından dikkate değerdir. Yerel halkında çok kültürlülük hakimdir. Çatalca'nın bölgesel pozisyonu, tarihçesi, festival geleneği ve Lozan Nüfus Mübadelesini yaşamış olması, kültürel çeşitliliği arttıran etkenler olmuştur. Sahip olduğu bu geniş kültürel nitelik geleneklere, dans ve yemeklere yansımış durumdadır. Günümüz halkı farklılıklara saygılıdır ve bu saygıdan övgü ile bahsetmektedir. Kültür niceliği açısından toplum yaşamı içerisinde uyum mevcuttur. Erguvan ağacı ve erguvanî renk Çatalca için önem teşkil eden unsurlardır. Erguvan adına düzenlenen geleneksel festival ve erguvanî renkteki kamu malları bunun en belirgin göstergelerindendir. Festival ve şenlikler geçmişten bugüne uzanmaktadır. Bazılarına padişahların ve saray erkanının katıldığı bilinmektedir. Doğal tarım ve hayvancılığın varlığına ek olarak temiz içme suyu Çatalca'nın diğer nitelikleridir. Bu sebeple ağır sanayi ve yapılaşma kontrol altında tutulmaktadır. Elbasan ve İnceğiz Mağaraları eski çağ yapılarına örnek teşkil etmektedir. Su yolu ve Anastasius Surları ise en bilinen tarihi kalıntılardandır. Kız Taşı, Şahmeran miti ve Balkan Savaşı dâhilindeki efsanelerin yanı sıra yerel sakinlerin kişisel tecrübelerine dayanan halk hikâyeleri de mevcuttur. Çanakçı Baba gibi kutsal addedilen zatların türbeleri yine Çatalca içerisindedir. Doğum ile başlayıp ölüm ile tamamlanan hayatın geçiş dönemleri Çatalca içerisinde yerel âdetlere sahiptir. Vasilaki Efendi, Bacanos kardeşler ve Ataol Behramoğlu Çatalcalı şahsiyetlerden bazılarıdır. Festivallerinin, tarımın, hayvancılığın, tarihi yapıların ve doğal çevrenin korunması ve yaşatılması Çatalca halkının dikkatinde olan konulardır.