Bulanık ortamda Choquet integrali kullanılarak tedarikçi değerlendirme modeli

Abstract

Envanter yatırımı, teslim zamanı ve nakliye maliyetlerinde bir azalmayı sağlayacak, aynı zamanda da geleceğe yönelik tahminlerin doğruluğunu ve müşteri hizmet seviyesini arttıracak şekilde uygun tedarikçi seçiminin gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır. Uygun tedarikçi seçiminde birtakım finansal olan ve olmayan, soyut ve somut, iç ve dış faktörlerin etkisi göz önünde bulundurulacağından çok ölçütlü karar verme araçlarından birini kullanmanın gerekli olduğu tespit edilmiştir. Literatürde, birçok ölçüt, alt-ölçüt ve belirleyicilerin söz konusu olduğu, karar ölçütleri seviyelerinin birbiri ile bağımlı olduğu ve birçok ölçütün dilsel olarak ifade edilemediği müphem durumlarda AHP'den üstün yönleri de dikkate alınarak Bulanık ANP yönteminin tercih edildiği görülmektedir. Bunun yanında birbiri ile bağımlı olan ölçütler arasındaki ilişkinin derecesini ölçmek için Choquet integralinin kullanımı yaygınlaşmıştır.Çok ölçütlü karar vermede ağırlıklı olarak kullanılan Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ve Analitik Şebeke Prosesi (ANP) yöntemlerinde yapılan hesaplama ve ikili karşılaştırma matrislerinin yoğunluğundan arındırılarak, tedarikçi seçimine farklı bir açısı geliştirmek ve kurulan tedarikçi değerlendirme modeli sayesinde birbiri ile bağımlı olan ölçütlerin değerlendirilmesinde Genelleştirilmiş Choquet Bulanık İntegrali (GCBİ) kullanılarak daha etkin sonuçlar elde edilmeye çalışılmıştır.Birbiri ile bağımlı olan ölçütlerin Sistem Dinamiği Simülasyon Modeli (SDSM) ile belirlenmesi, bu ölçütlerin bulanık ortamda ANP yönteminde kullanılması, bulunan değerlerin GCBİ algoritmasında elde edilen değerler ile karşılaştırılması ve bir alternatif seçimi üzerindeki etkisinin incelenmesi hedeflenmiştir.En iyi alternatifi belirlemenin yanı sıra GCBİ algoritmasından elde edilen katsayı değerleri kullanılarak, kurulan Lineer Programlama (LP) modeli ile tekstil sektöründeki bir işletmenin çalıştığı tedarikçileri arasında siparişleri en uygun şekilde dağıtması sağlanmış ve kullanılan yöntem ve kurulan modelin pratikte uygulanabilirliği doğrulanmıştır.