Matematik öğretmeni adaylığından öğretmenliğe geçişte matematiğe yönelik inançların incelenmesi: Boylamsal nitel bir araştırma

Abstract

Bu araştırmanın amacı, matematik öğretmeni adaylarının matematiğin doğasına, öğretimine ve öğrenimine yönelik inançlarının ve bu inançların matematik öğretmeni olduktan değişip değişmediğinin incelenmesidir. Araştırmada, katılımcıların matematiğe yönelik inançlarını ve inançlarındaki değişimi derinlemesine gözlemlemek, tanımlamak ve analiz etmek için boylamsal fenomenolojik araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları, İstanbul’da İlköğretim Matematik Öğretmenliği Programı son sınıfa devam eden öğretmen adayları arasından amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 7 öğretmen adayından oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından ilgili literatür ve uzman görüşü doğrultusunda geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları yardımıyla toplanmıştır. Bu araştırma boylamsal bir çalışma olduğundan araştırmanın verileri iki aşamada toplanmıştır. İlk aşamada katılımcılarla 2014-2015 eğitim öğretim yılında, ikinci aşamada ise 2018-2019 eğitim öğretim yılında olmak üzere dört yıl arayla bireysel ve yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Verilerin analizinde Hewson ve Hewson (1989) tarafından önerilen ve İrez (2004) tarafından bilişsel haritaların oluşturulmasına genellenen veri analizi prosedürü kullanılmıştır. Araştırmanın ilk aşamasından elde edilen sonuçlar, katılımcıların öğretmen adayı iken matematiğin doğasına, öğretimine ve öğrenimine yönelik çoğunlukla öğrenci merkezli (geleneksel olmayan) inançlara sahip olduklarını göstermiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında ise katılımcıların öğretmen olduktan sonra matematiğin doğasına, öğretimine ve öğrenimine yönelik inançlarında büyük bir değişimin olmadığı elde edilmiştir. Ancak katılımcıların çoğu; etkili matematik öğretimine yönelik yetersiz bilgi sahibi olmaları gibi birtakım pedagojik faktörler yüzünden ve müfredatı yetiştirmedeki zaman problemi, öğrencilerin matematiğe yönelik inançları, okuldaki diğer öğretmenlerin, yöneticilerin ve öğrenci velilerinin beklentileri gibi bazı bağlamsal faktörler yüzünden öğretim uygulamalarında inandıkları gibi öğretemediklerini belirtmişlerdir.