Hizmet öncesi öğretmen eğitimine ilişkin ekonomik ve politik olguların öğretmen eğitimi programlarına yansıması

Abstract

Bu çalışmanın amacı, uluslararası ve ulusal düzeydeki çeşitli kuruluşların dokümanlarındaki öğretmen eğitimine yönelik ekonomik ve politik olguları incelemek ve Türkiye’deki öğretmen eğitimi programlarına yansımalarını ortaya çıkarmaktır. Bu amaca yönelik olarak nitel doküman analizi şeklinde tasarlanmış olan çalışmada uluslararası düzeyde Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve OECD; ulusal düzeyde ise bazı Sivil Toplum Kuruluşları, kamu kurumları ve siyasi partilerin eğitim ile ilgili olan ve öğretmen eğitimine ilişkin içeriğe sahip olan dokümanları analiz edilmiştir. Ayrıca 2018, 2007 ve 1998 Eğitim Fakültesi programları ekonomik ve politik olgular bakımından analize tabi tutulmuştur. Doküman analizi boyunca mikro analiz, açık kodlama, eksensel kodlama ve seçici kodlama adımları çalışmanın verilerine ve amaçlarına uygun olacak şekilde takip edilmiştir. Bu süreçte MAXQDA2018 yazılımından yararlanılmıştır. Dokümanların ve programların analizinde öne çıkan ekonomik olgular girişimcilik, hayat boyu öğrenme, bilgi ve iletişim teknolojileri, ekonomik verimlilik, finansal okuryazarlık ve STEM olmuştur. Politik olgular ise, öğretmen adaylarını çeşitlik içeren gruplara öğretime hazırlama, toplumsal cinsiyet, değerler eğitimi, demokrasi ve insan hakları gibi sosyal konular; bazı ideolojik konular; hizmet öncesi öğretmen eğitiminin kalitesine ilişkin hesap verilebilirlik, akreditasyon ve standartlaşma olguları; ve yapısına ilişkin esneklik, otonomi ve katılım olguları şeklindedir. Bu olguların dokümanlarda ve programlarda yer alıp almama durumu ve nasıl vurgulandıkları değişkenlik göstermektedir. Genel olarak, programlardaki ekonomik olguların uluslararası dokümanlar ile politik olguların ise ulusal dokümanlar ile uyumlu olduğu söylenebilir. Ayrıca ekonomik ve politik olgular, 2018 programlarında çoğunlukla meslek bilgisi ve genel kültür seçmeli derslerinin içeriklerinde yer almaktadır. Çalışmada söz konusu dersler ve içeriklerine ilişkin önerilerde bulunulmuştur. Dokümanların ve programların, ekonomik ve politik olguların ele alınışı bakımından uzlaşmacı yaklaşım ile uyumlu olduğu söylenebilir. Ancak öğretmen eğitimi programlarının geliştirilmesi ve uygulanması sürecinde, literatürde de önemli yer tutan eleştirel bakış açılarının da dikkate alınması gerektiği düşünülmektedir.