İstanbul Beyoğlu'nda 19.yüzyılda Banker Camondo yapıları ve Adahan'ın özellikleri, yeniden kullanım önerisi

Abstract

Camondo Ailesi İspanya'dan Venedik'e göçmüş, oradan da İstanbul'a yerleşmiş ve 18. ve 19. yüzyılda İstanbul'da etkin banker bir aile olarak tanınmıştır. Ailenin bilinen ilk ferdi Haim Camondo olarak bilinse de, Haim Camondo ile ilgili elimizde çok bilgi bulunmamaktadır. 19.yüzyıl başında İstanbul'da hanedanlığın ilk kurucusu olarak bilinen Abraham Camondo Osmanlı İmparatorluğu'nda önemli kişilerin bankerliğini yapmıştır. Camondo ailesi mali alandaki çalışmalarının yanında yapı sektöründe yaptıkları yatırımlar ve inşaatlarla da tanındılar. Bu özellikleri ile İstanbul mimarlığında iz bırakan çok sayıda yapı inşa ettirdiler ve İstanbul'daki en etkili yapı spekülatörü niteliğini kazandılar. Camondo ailesinin 19. yüzyıl İstanbul mimarlığında yer alan, Galata ve çevresinde bilinen önemli yapıları arasında, Perşembe pazarı Sokak'ta Saatçi Han, Perçemli Sokak'ta Lacivert Han, Söğüt Sokak'ta Latif Han, Karaköy meydanında Dilber Han, Serdar-ı Ekrem Sokak'ta Camondo Han, Teğmen Hüseyin Sofu Sokak'ta Yakut Han, Billur Sokakta Gül Han, Meşrutiyet Caddesi üzerinde Büyük Adahan sayılabilir.Büyük Adahan, yapının büyük ölçüleri ve bir yapı adasını tamamen kaplaması nedeni ile "Büyük Adahan" olarak adlandırılmıştır. Yapım yılına net olarak ulaşılamasa da Abraham Camondo döneminde 1875-1890 yılları arasında yapıldığı tahmin edilmektedir. Yüzyıl sonunun teknolojik olanakları kullanılarak özenli bir şekilde gerçekleştirilen kagir binanın döşemeleri volta, duvarlar yığma tuğla üzeri sıvadır. Bu düzeniyle yapı 19.yüzyıl sonu Avrupa kentlerinde görülebilecek konutlarla benzerlik göstermektedir.Camondo ailesi hem İstanbul'da hem İstanbul'dan taşındıktan sonra Paris'te mimari, ekonomi, sanat ve sosyal alanlarda birçok iz bırakmıştır. Ailenin bıraktığı izlerin gelecek nesillere aktarılabilmesi için özgün kimliklerinin korunarak yaşatılması, halkın, kamu kurum ve kuruluşlarının bilinçlendirilmesi gerekmektedir.