Mikroalaşımlı çeliklerin termomekanik işlemi sırasında değişen proses parametrelerinin mikroyapı ve mekanik özellikler üzerine etkisi

Abstract

Giderek yaygınlaşan kullanım alanıyla mikroalaşımlı çelikler metalurjik dizaynları ve uygun termomekanik işlem kombinasyonları ile geliştirildikleri yapı çeliklerine oranla çok daha yüksek dayanım ve tokluk gösterirler. Sahip oldukları üstün özellikler, düşük karbon içeriklerinden, az miktarda içermiş oldukları alaşım elemanlarından ve uygulanan termomekanik işlemlerden dolayıdır. Mikroalaşımlandırma terimi, çeliğe çok düşük miktarlarda Nb,V ve Ti ilavesi anlamına gelir. Bu elementlerin ilavesi ile birlikte, uygun bir termomekanik işleminde (Kontrollü Haddeleme) uygulanması gerekir. Bu çalışmada mikroalaşımlı çelikler tanıtılarak, üretim aşamasına göre, çözündürme tavlaması ve kontrollü haddeleme işlemlerinin mikroyapısal etkileri incelenmiş, mikroalaşımlama için kullanılan alaşım elementlerinin rolü, özellikler üzerine etkisi detaylı olarak verilmiştir. Termomekanik işlemler sırasındaki yeniden kristalleşme ve çökelme davranışları üzerinde durulmuştur. Çalışmada temelde ferritik-perlitik yapıya sahip sac, levha gibi hadde ürünlerine bağlı yapılan araştırmalar derlenmiştir. Deneysel çalışmalar kısmında ise, bir dizi haddeleme işlemleri yapılarak değişen işlem parametrelerinin mikroyapıya ve mekanik özellikler üzerine etkisi araştırılmıştır.