Siyasi lider söylemleri ve göçün güvenlikleştirilmesi: Türkiye ve Amerika birleşik devletleri üzerine karşılaştırmalı bir çalışma

Abstract

Soğuk Savaş sonrası dönemde genişleyen güvenlik gündemiyle birlikte uluslararası göç sıklıkla güvenlikleştirilen bir olguya dönüşmüştür. Güvenliğin referans nesnesinin devletten bireye kaydığı bu süreçte uluslararası göçmenler de güvenlik söz edimlerinin hedefi hâline gelmiştir. Güvenlik çalışmaları literatürü de bu dönüşüme uyum sağlayarak göç-güvenlik ilişkisini gündemine dahil etmiştir. Bu ilişkinin söylemsel boyutu medya söylemi ve siyasal söylem bağlamında sıkça ele alınmıştır. Bu çalışmada ise güvenlikleştirmenin siyasal bir süreç olarak tanımlanmasından hareketle siyasal söylemlere odaklanılmıştır. Siyasal söylem çalışmaları büyük ölçüde siyasi liderlerin ve diğer siyasi aktörlerin söylemlerini birlikte değerlendirmektedir. Bu çalışmanın amacı, siyasal lider söyleminin göçün güvenlikleştirilmesi sürecindeki rolünü karşılaştırmalı bir perspektiften incelemektir. Bu doğrultuda, lider söylemleri günümüzde en büyük uluslararası göçmen nüfusunu barındıran Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve en büyük mülteci nüfusuna ev sahipliği yapan Türkiye üzerinden ele alınmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ve ABD Başkanı Donald John Trump’ın göçmenlere/sığınmacılara yönelik söylemleri, güvenliğin söz edimi yoluyla inşa edildiğini ileri süren Kopenhag Okulu’nun (KO) geliştirdiği güvenlikleştirme teorisi çerçevesinde eleştirel söylem analizi (ESA) yöntemiyle çözümlenmiştir. Erdoğan ve Trump arasında göç-güvenlik ilişkisi bağlamında önemli söylem farklılıkları olmakla birlikte, her iki liderin de güvenlik söz ediminde bulunduğu görülmektedir. Çalışmanın başlıca bulgusu Trump’ın göçmenleri askeri, siyasi, toplumsal ve ekonomik pek çok yönden güvenlikle ilişkilendirdiğini; Erdoğan’ın ise sığınmacıları ekonomik güvenlikle ilişkilendirmekle birlikte çoğunlukla güvenlikdışılaştırdığını göstermektedir. Bunun yanı sıra, her iki ülkede de siyasi liderlerin göçmenlere/sığınmacılara yönelik söylemlerinin kamuoyunu etkilediği gözlemlenmektedir.