Kağıthane Kasrı/Küçük Zabit Mektebi binalarının mimari değerlendirilmesi korunma sorunları

Abstract

Çalışmamızın giriş bölümünde konunun amacı, kapsamı ve yöntemini içeren açıklamalar yapıldıktan sonra Kağıthane/Sa'dabad düzenlemelerinin tarihçesine kısa bir giriş yapılmıştır. Birinci bölümde, batılılaşma hareketlerinin başlangıç sebepleri araştırılarak, batıya açılışı hazırlayan ilişki ve gelişmeler anlatılmıştır. Bu gelişmelerden mimarinin ne ölçüde ve hangi yönde etkilendiği irdelenmiş ve özellikle Lale Devrimden başlayarak 19. yüzyıl sonuna kadar sivil mimarideki gelişmeler incelenmiştir. İkinci bölümde Kağıthane/Sa'dabad'ın tarihsel ve fiziksel verileri araştırılmıştır. Kağıthane'nin İstanbul içindeki konumu, tarihsel ve fiziksel gelişimi, başlangıcından günümüze gelinceye kadar Kağıthane olgusu incelenerek bu bölgedeki bilmen belli başlı kasır yapılan anlatılmıştır. Tasarım özellikleri üçüncü bölümde ele alınmıştır. Burada Hünkar Kasrı ve Maiyet binasının planlama özellikleri, cephe biçimlenişi, bina kalıntılarının bugünkü durumu, eski fotoğraflar, Sedad Hakkı Eldem'in yapmış olduğu restitüsyon çalışması göz önüne alınarak incelenmiş ve rölövesi çıkarılarak restitüsyon projesi hazırlanmıştır. Yapım özelliklerinin anlatıldığı dördüncü bölümde, Kağıthane Kasrı binalarının taşıyıcı sistem elemanları tek tek ele alınarak incelenmiş, yapıları oluşturan diğer mimari elemanlar çizimleri ile birlikte anlatılmıştır. Beşinci bölümde, binaların korunma sorunları ele alınmıştır. Önce yapının günümüze gelinceye kadar geçirdiği değişiklikler araştırılarak sorunlar ve bozulmalar ortaya çıkarılmıştır. Ortaya çıkan durum, günümüz şartları da dikkate alınarak, koruma kuramları açısından incelenmiş, restorasyon yöntemi belirlenmiştir. Yeni bir işlev önerilerek binaların geleceğe aktarılması yönünde fikirsel ağırlıklı projeler hazırlanmıştır. Genel değerlendirme ve sonucun yer aldığı altıncı bölümde ise, Kağıthane Kasrı binalarının batılılaşma dönemi içindeki yeri, devrin diğer kasırlarıyla yapılan karşılaştırma ile araştırılmış, tarihsel belge olma değeri, estetik/kültürel/duygusal ve işlevsel/ekonomik değerleri ortaya konmuştur.